Bloggfćrslur mánađarins, júní 2007

Varnarleysi

Ein megin ógćfa mannkyns (og ţess sem verđur fyrir barđinu á ţví) er varnarleysi mikils ţorra fólks gagnvart snjöllum málabrellumönnum.  Ţessir snillingar eru meistarar í hártogunum, útúrsnúningum, málaflćkjum, rökflćkjum, rökbrellum og snjöllum en blekkjandi röksemdafćrslum.  Yfir ţetta háttarlag er til hugtak sem heitir á lélegri íslensku sófismi (sbr. sophism). 

Ţeir sem rituđu Biblíuna og Kóraninn voru ađ mörgu leyti meistarar í sófisma.  Međ uppbyggingu hugsanakerfis sem fékk fólk til ađ trúa á guđdómlega veru, ellegar kveljast í helvíti, komast ekki til himnaríkis eđa uppskera fordćmingu samfélagsins, gátu ţessir meistarar stýrt fólki eins og vel tömdum hundum - og jafnvel betur.  Ţrátt fyrir ţađ frelsi sem húmanísk hugsun manna eins og Thomas Jefferson fćrđi okkur stendur heiminum enn mikil hćtta af bókstafstrú sem nćrist m.a. í jarđvegi hófsemdartrúar og misskilnings á hugtakinu umburđarlyndi.

Í athugsemdum viđ síđasta bloggi mínu benti Jón Frímann á hlekk til vefsíđu ţar sem Steven nokkur Schaferman skrifar um rökbrellur og málaflćkjur sköpunarsinna sem reyna ađ finna ţróunarkenningunni allt til foráttu.   Ég fór ađ kynna mér manninn nánar og ljós kemur ađ hann er steingervingafrćđingur (paleontologist) ađ mennt og starfi.  Hann er einnig húmanisti og opinber mótmćlandi gervivísinda. Heimasíđa Stevens, freeinquiry.com er full af fróđleik og gagnlegum greinum.  Rétt er ađ taka fram ađ síđan er ekki rekin af Council for Secular Humanism sem gefur út tímaritiđ Free Inquiry.  Steven mćlir ţó (eđlilega) međ heimsókn ţangađ á sinni síđu. 

Í framhaldi af tali mínu um sófista (sem margir hverjir eru trúlega ekki sófistar vegna heimsku eđa illgirni, heldur vegna óhepplegrar upptöku gallađra hugmynda sem geta af sér ađrar stórgallađar) vil ég vekja athygli á fyrirlestri Richard Dawkins uppúr nýjum formála kiljuútgáfu bókar hans "The God Delusion" og fyrirlestri Christopher Hitchens um skađsemi trúarbragđa og ţá sérstaklega Međ Dawkins í Bláa lóninu 2006herskárrar Íslam.   Christopher Hitchens gaf nýlega út bók sem heitir "God is not great".

Í fyrirlestri Dawkins vil ég vekja sérstaka athygli á ţví sem hann segir um ţá málaflćkju ţegar fólk sakar áhugasaman húmanista / trúleysingja um bókstafstrú vegna hins mikla áhuga sem viđkomandi sýnir á málefninu.  Sama hefur t.d. veriđ sagt um áhuga fólks á fótbolta, ţ.e. ađ ţađ séu líkt og trúarbrögđ.  Ţetta var náttúrulega meint í upphafi sem grín en margir nota ţessa hugsun sem röksemdafćrslu.  Sorglegt.

Skynsemin sigri! 


Afturför

Ţegar ég var unglingur 1978-84 lćrđi ég um ţróunarkenninguna, fyrst í gagnfrćđiskóla og síđar meira í menntaskólanum.  Á ţeim tíma var óhugsandi í mínum huga ađ einhver tryđi rykfallinni biblíusögu um gráhćrđan mann á himnum sem átti ađ hafa búiđ til jörđina og himininn og allt líf á 6 dögum.. og hvílt sig ţann sjöunda.   Hvílík fantasía!  Ég man eftir ţví ađ hafa séđ gamla svart-hvíta bíómynd (Inherit the Wind, 1960) ţar sem deilt var um ţetta fyrir rétti og niđurstađan var óumrćđanlega sú ađ sköpunarsinninn reyndist vera kreddufullur og heimskur bókstafstrúarmađur.  Ég prísađi mig sćlan fyrir ađ búa ekki í slíkum heimi og hugsađi hlýtt til ţeirra góđu kennara sem ég fékk ađ njóta gegnum skólagönguna. 

Bandaríkjamenn eiga tćkniframförum og lýđrćđisskipan ađ ţakka fyrir ţau lífsgćđi sem ţeir njóta, allt komiđ af sama hugsunarhćtti og Charles Darwin beitti ţegar hann vó og mat skođun sína á nátttúrunni á fleyingu MS Beagle fyrir um 150 árum síđan.  Trú á sköpunarkenninguna (sem er í raun bara saga, ekki kenning) og kennsla hennar sem sannleik í barnaskólum Bandaríkjamanna er móđgun viđ ţessa hugsun og hugsjónina um ađ leita stađreynda og ţekkingar úr náttúrunni óháđ trúarsetningum.  Bókstafstrúin í Bandaríkjunum er verulega hćttuleg ţví sú ţjóđ hefur gífurleg áhrif á alţjóđavettvangi og á yfir ađ ráđa stćrsta og öflugasta her í heimi.  Ég vil ekki hugsa til ţess hvađ gćti gerst ef einfeldingar miđ- og suđurríkjanna nćđu algerum völdum ţar í landi.  Sem betur fer er sterkur menntahópur í strandríkjunum og norđaustur horninu sem mun ekki láta ţennan bjánaskap viđgangast endalaust.  Svo eru bestu grínistar Bandaríkjanna sem betur fer mjög skynsamir og gera óspart grín af vitleysunni.  Ég mćli t.d. međ atriđi George Carlin ţegar hann fćkkar bođorđunum 10 í tvö. 

 


mbl.is Ţróunarkenningin og sköpunarkenningin báđar réttar
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Ţrýstum á stóru iđnríkin

Međ hverjum deginum sem líđur verđur ljósara ađ hlýnun jarđar er óeđlilega mikil og hrađi hennar eykst.  Djúpir fossar eru komnir í jökulstál Grćnlandsjökuls og hćtt er viđ ađ eftir 150-200 ár verđi hann allur líkt og Vatnajökull.   Í mynd Al Gore, "An inconvenient truth" eru leiddar líkur ađ ţví ađ međ bráđnun Grćnlandsjökuls og álíka stórs svćđis á Suđurskautslandinu muni yfirborđ sjávar hćkka um 6 metra.  Ég endurtek 6 METRA!!!   Međ ţessu áframhaldi getum viđ hćtt ađ hafa áhyggjur af Kvosinni, Reykjavíkurflugvelli og gamla miđbćnum kringum Lćkjargötu ţví hann yrđi hreinlega undir sjó.

Ţađ er ekki mikiđ sem viđ Íslendingar setjum í andrúmsloftiđ af koltvísýrlingi (CO2) og ţví er mjög mikilvćgt ađ ţrýsta á lönd eins og Bandaríkjamenn, Rússland og Kína til ađ minnka ţeirra losun.  Ingibjörg Sólrún, ef ţú lest ţetta, vinsamlegast sendu ţessum ţjóđum kveđju.


mbl.is Íslenskir jöklar horfnir eftir 200 ár
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Áhyggjur af trúarinnrćtingu í barnaskólum

Ţađ er dapurt ađ í dag ţurfa ţeir sem ekki trúa á stokka og steina, álfa og dverga, kukl og guđi ađ hafa áhyggjur af ţví ađ börnin ţeirra sem hafiđ hafa nám í grunnskóla gćtu átt í vćndum einhverja trúarinnrćtingu af hálfu kennara eđa starfandi presti í skólanum.

Í góđri grein á vantrú.is lýsir Ásta Norrman reynslu sinni og dóttur af íslenska skólakerfinu.  Athugasemdir lesenda eru ekki síđur athyglisverđar og lýsa ţar fleiri sinni reynslu eđa fćra fram rök í málinu. 

Trúleysi, hindurvitnaleysi, hjátrúarleysi og kuklleysi á ađ vera normiđ.  Ţađ er hinn eini sanni samnefnari ţví ţađ er eins alls stađar.  Siđferđi á ađ byggja á rökrćnni hugsun, ekki bókstaf.  Viđ búum í ţessari dásamlegu veröld og veraldleg hugsun er kjarninn í afkomu okkar og lífsgćđum.  Ímyndunarafliđ má nota m.a. til skemmtunar og til ţess ađ skapa huglćgar myndir af ţví sem vísindin segja okkur ađ sé langt út fyrir okkar skynjun (bylgjur, atóm, segulsviđ, útfjólublátt o.s.frv.), en ekki til ađ búa til "stađreyndir" til ađ trúa.  Ég tel ađ trúarbrögđin séu aukaafurđ ímyndunarafls okkar og hafi ţjónađ tilgangi barnalegrar huggunar í litlum heimi.  Viđ höfum stćkkađ, "fjölguđatrú"varđ ađ "einguđstrú" og vonandi innan tíđar "núllguđstrú".


Eins og sauđir í rétt

Ţađ er dapurt ađ sjá nýkjörna ţingmenn láta leiđa sig samkvćmt kröfu hefđarinnar til kirkju fyrir ţingsetningu.  Alţingi á ađ vera óháđ trúarbrögđum og verndun Ţjóđkirkjunnar skv. stjórnarskrá er tímaskekkja.  Ţeir alţingismenn sem vilja fara í messu fyrir setningu Alţingis geta gert ţađ á eigin vegum.  Til ţess ađ Ísland nái fullum ţroska í mannréttindamálum ţarf ađ breyta ţessu. 
mbl.is Ţingmenn ganga til kirkju
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Loksins reykfrí - til hamingju Ísland!

Til hamingju Íslendingar!  Mér er mikil gleđi í huga yfir ţessum degi vegna gildistöku framkvćmdar laga um reykingabann á veitinga- og skemmtistöđum.  Bann af ţessu tagi hefur nú veriđ í gildi í nokkur ár á stöđum eins og New York bork, Noregi og Írlandi og hefur heppnast sérlega vel.  Michael Bloomberg borgarstjóri New York borgar kom banninu á í sinni borg áriđ 2003 (ef mig minnir rétt) og bjóst Brasilísk auglýsingmađur viđ ţví ađ rekstur veitingahúsa biđi afhrođ.  Annađ kom á daginn og eftir 2-3 vikur var sami fjöldi fólks kominn á stađina á ný.  Fyrir mig reyklausan manninn er ţetta bann kćrkomiđ og mikil hvatning til ađ fara oftar út ađ skemmta mér.  Ţađ er talsvert fćlandi ađ skreppa á bar og verđa ađ setja öll föt í ţvott eđa hreinsun vegna reykingalyktar, auk ţess sem reykmökkurinn er ákaflega pirrandi í öndunarfćrum og augum. 

Eftir sambćrilegt reykingabann í Írlandi fćkkađi reykingarfólki um 14% í heildina.  Ţađ er mikill árangur og kom mér ađ sjálfu sér ekkert á óvart.  Margir byrja ađ reykja á skemmtistöđum og margir falla á reykbindindi eftir ađ hafa fengiđ sér í glas og hafa reykinn fyrir vitunum.  Ég hef trú á ţví ađ hér sé ţví um mikiđ framfaraskref ađ rćđa hvađ heilsufar ţjóđarinnar varđar.   Hér á ekki viđ ađ réttur til einstaklingsfrelsis reykingafólks vegi meira en hinna ţví reykurinn pirrar, óhreinkar og skađar ađra, sérstaklega starfsfólk stađanna sem fá ţannig talsverđar óbeinar reykingar.  E.t.v. vantar eitthvađ uppá ađ rannsóknir á óbeinum reykingum hafi sýnt fram á óyggjandi skađsemi, en sá efi á ađ vera hinum reyklausu í hag. 

Enn og aftur - til hamingju međ heilbrigđara Ísland!


mbl.is Engin útköll vegna breytinga á lögum um tóbaksvarnir
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband