Frsluflokkur: Menntun og skli

Darwin dagurinn 12. febrar 2009

Fimmdudaginn 12. febrar nk. verur va um heim haldi upp 200 ra fingarafmli vsindamannsins Charles Robert Darwins og um lei fagna 150 ra afmli tgfu tmamtaverks hans, Uppruna tegundanna, ar sem fr vorufram fyrsta sinn sannfrandi ggn og rk fyrir eirri tilgtu a lfverur jarar hefu teki runarlegum breytingum yfirDarwin54 milljnir ra. Nokkru sar birti Darwin tskringar run mannsins og kynbundnu vali nttrunni bkinni tterni mannsins og kynbundi nttruval (1871), en s bk olli miklum usla meal margra samtmamanna hans, sem fannst niurlgjandi a vera bendlair vi sameiginlegan uppruna me pum.

Charles Darwin var hsklagenginn fr Edinborg og Cambridge, en ar lri hann m.a. r gufrilega sprottnu skringar tilur lfheimsins, a gu hefi hanna lfheiminn. Darwin lt a ekki hefta sna frjlsu hugsun og hf sna eigin leit a svrum me v a skoa ggnin, .e. lfheiminn ar sem hann er hve fjlbreyttastur og rkastur af magni vi strendur Suur-Amerku. Hann byrjai me autt bla, .e. hans athugun og tilgta yri sett fram sem h vsindi sem lkur vru a stust tarlega skoun um langan aldur. Hann hafi ekki huga hugmyndafrilegu stri vi klerka ea konunga, enda voru a arir menn sem hldu vrnum uppi fyrir tilgtur hans eftir a kristnir klerkar hfu rsir sna r. eirra frgastur var lffringurinn Thomas Henry Huxley (1825-1895) og fkk hann viurnefni „bolabtur Darwins" fyrir vaska framgngu sna. Tilgta Darwins var stafest sem vsindakenning eftir a sari tma rannsknir studdu hana, srstaklega svii erfafrinnar. Hn var til ess a heimsmyndin gjrbreyttist og vald trarbraganna yfir hugmyndaheimi flks fjarai t a miklu leyti.

Afkomandi Thomas Huxleys, Julian hlt uppi merki ttfursins 20. ldinni, me v a vera fyrsti framkvmdastjri UNESCO og ingforseti fyrsta ings aljasamtaka hmanista, International Humanist and Ethical Union (IHEU) ri 1952. Hmanistar um allan heim halda miki upp Charles Darwin og hans arfleif.

Simennt, flag sirnna hmanista slandi er samstarfsaili a mlingi v sem haldi verur H afmlisdegi Darwins, en
Steindr J. Erlingsson hafi milligngu a v fyrir flagi. Mlingiber yfirskriftina: Hefur maurinn eli? Fulltri Simenntar, Eyja Margrt Brynjarsdttir, lektor heimspeki vi H, flytur ar erindi „A hlfu leyti api enn". Arir fyrirlesarar vera Ari K. Jnsson tlvunarfringur, Steindr J. Erlingsson vsindasagnfringur, Jn Thoroddsen heimspekingur, og Skli Sklason rektor Hsklans Hlum. mlinginu vera einnig afhent verlaun ritgerarsamkeppni sem haldin var meal framhaldssklanema um Darwin og hrif runarkenningarinnar vsindi og samflg. Mlingi er llum opi og verur haldi skju, nttrufrihsi Hskla slands, stofu 132 og hefst kl. 16:30. Dagskrna m sj www.darwin.hi.is.

Aljlega dagskr m sj http://www.darwinday.org


Fundur um kennslu kristinfri, sifri og trarbragafri

jni fyrra kva Mannrttindadmstll Evrpu Strasbourg (MDES) upp dm mli nokkurra foreldra gegn norska rkinu - svokalla Flger ml. Mli kom til vegna ess a foreldrarnir tldu a a hallai verulega arar lfsskoanir en kristni nmsefni fagsins kristendomskunnskap med religions- og livssynsorientering (KRL, Kristni, trarbrg og lfsskoanir) og r hluta-undangur sem brn eirra gtu fengi fr faginu tsettu au fyrir mismunun. Mli byrjai Noregi ri 1995 og tapaist fyrir llum dmstigum Noregi. Mli fr svo fyrir nefndarlit Mannrttindanefndar S, sem lyktai me foreldrunum. Loks fr mli fyrir MDES og lauk fyrra me v a dmt var foreldrunum vil. Tali var a essar hluta-undangur gengju ekki upp, nmi vri of einsleitt af kristni og broti vri rtti barnanna til nms me v a setja au astur sem brytu rtti foreldranna til a ala au upp samkvmt eigin sannfringu.

dag kl 16, fundarsal jminjasafnsins mun Simennt, flag sirnna hmanista slandi kynna etta ml og hafa fengi hinga til lands boi norsku hmanistasamtakanna, Human Etisk Forbund, lgfringinn Lorentz Stavrum, en hann flutti umrtt ml norsku foreldranna fyrir Mannrttindadmstlnum Strasbourg. Upplsingarnar koma v hr fr fyrstu hendi og fr manni sem gerekkir mli.

Ml etta komst hmli fyrir ri san egar menntamlarherra bar upp tillgu a oralagi "kristi sigi" skyldi vkja fyrir nokkrum vel vldum orum sem lstu almennt viurkenndum siferisgildum eins og umburarlyndi og viringu. sta essa var m.a. niurstaa essa dms mli norsku foreldranna gegn norska rkinu, en einnig vegna "fjlda bendinga" aila jflaginu. etta var rtt hugsa hj rherra og rgjfum hennar og jnai eim tilgangi a eyrnamerkja ekki starfsemi skla einhverri einni tr svo a hn vri strst landinu. jnai etta einnig tilgangi ess a taka tillit til vaxandi fjlbreytileika lfsskounum landinu.

a fr svo a varmenn taka jkirkjunnar og kristni landinu httu ekki a nagast rherra og menntamlanefnd fyrr en samykkt var a setja "kristileg arfleif" inn lagatillguna annig a enn hefi kristnin srstakan sess lgunum. Einn prestssonur, alingismaur Framsknarflokknum sem tti sti nefndinni komst a eirri "snilldar" niurstu a Flger mli hefi alls ekki fjalla um ess konar oralag lgum og a a vri viurkennt a kristni tti a skipa stran sess nmsefni ja ar sem hn hefi haft mikil hrif. Strangt til teki var etta rtt hj Framsknarmanninum svona rtt eins og egar jfur finnur gat skattalgum og telur sig hafa allan rtt til a notfra sr a. Mli er a tilgangur dmsins var a hnekkja mismunun og gera brnum fr lkum heimilum ar sem mismunandi lfsskoanir rkja, kleift a skja sklana. Ef ingmaurinn hefi skilning v si hann e.t.v. a a jnar akkrat tilgangi jafnrttis a taka t oralag lgum um grunnskla sem gerir eina tr rtthrri en arar. a er kannski ekki vona a ingmaurinn hafi haft skilning v ar sem formaur hans, Guni gstsson sagi egar hann desember 2007var spurur af stjrnanda Kastljss a v hva kristi sigi vri , a a "vri a verja hagsmuni jkirkjunnar". blink blink

inngangi a Aalnmskr grunnskla um nm kristin fri, sifri og heimsspeki segir m.a.:

Mikilvgur ttur uppeldismtunarinnar er sigisuppeldi. Srhvert jflag byggist kvenum grundvallargildum. Sklanum er tla a mila slkum gildum.

etta hljmar ekki illa en ber a varast a taka uppeldishlutverki fr foreldrum. g er algerlega sammla v a jflagi byggist kvenum grundvallargildum, en nsta setning nmskrnni er lygi:

slensku samflagi eiga essi gildi sr kristnar rtur. Ngir ar a nefna viringu einstaklingsins fyrir sjlfum sr og rum, fyrir mannrttindum ... [breiletrun er mn]

Hr er algerlega sleppt a nefna framlag frjlsrar hugsunar, upplsingarinnar og hmanismans sem raun urfti a berjast gegn kreddum kristninnar sustu aldir til a f fram mannrttindi og einstaklingsfrelsi. essar stefnur sem ttu uppruna sinn heimspeki Forn-Grikkja og Rmverja (t.d. stisminn) hfu mjg mtandi hrif kristnina sjlfa sem er n nr ekkjanleg mia vi kristni mialda. essi setning sem er svona sett fram Aalnmsskr er v lygi svo kristnin hafi haft manneskjulegan boskap inn annars mjg tvru trarriti sem fkk ekki a njta sn fyrr en a upplsingin hafi sigra.

a er fleira Aalnmsskr sem er essum dr. rur jkirkjunnar fyrir eigin gti og nausynleika er allsrandi skrnni. Arir hlutir eru nefndir hrabergi. essi nmsskr gefur verulega skakka mynd af v hvaa hugmyndafri er raun mest mtandi vesturlndum og a arf a laga verulega til markmium essarar greinar. Kristnin verur fram str hluti, en veraldlegri sirnni hugmyndafri arf a gera skil me sanni.

Fjlmennum fundinn dag!


Me bbluna pontu - or rna Johnsen Alingi stuandi

Um breytinguna fr oralaginu „kristi sigi“ yfir „kristinni arfleif slenskrar menningar“ sagi rni Johnsen Alingi slendinga n dgunum:

er lti undan dekurrfum, trleysingjum og stjrnleysingjum va um heim, flki sem hugsar mest um sjlft sig en sur um a sinna nunganum af krleik og gvild. Flki sem hugsar ekki miki um a a rkta ltillti, akklti og aumkt, sem er n grundvallaratrii v a maur s manns gaman n ess a nokkur skemmist. etta er millilei og g vil taka undir or httvirts ingmanns Guna gstssonar, a a er miur a menn skuli slaka klnni.

...

Kristindmur er okkar ankeri. Vi erum ankeri annarra ja sem hafa nnur trarbrg.

...

Vi eigum ekki a hafa neina afskun grunni okkar sifri og sigi [kristnin].

...

etta eru atrii sem g tel a vi eigum ekkert a semja um.

...

Ra rna fr t um van vll og barst tal hans a kristniboi. Um kristnibo sagi rni:

Hi eina sem voru trarbrg Kons ur en slenskir kristniboar komu ar til starfa, a var a tra hi illa. a var bara misjafnlega miki illt sem gat hent flk og etta eru einfaldar stareyndir.

Og etta [kristniboi] olli v a n er ar flk sem lur betur. Strstur hlutinn kannski af essari kristindmsfrslu var heilbrigisfri – a kenna hreinlti, a kenna rktun, a kenna einfalda hluti sem bttu kjr og bttu lf. ... Og vi eigum a lra af essu og standa vr um a sem hefur reynst okkur vel og gta ess a ynna a ekki t.

Vi urfum a styrkja kristnifrina sklum landsins, a vi getum kennt lka um nnur trarbrg, en OKKAR STEFNA, OKKAR TR ER KRISTIN TR! og a er skylda okkar a verja a.

[feitletrun er mn, en hfustafir lsa hkkari rdd rna]

a m hlusta alla ru rna vef Alingis hr.

a hryggir mig umranlega a rni Johnsen skuli sl svona sleggjudma um flk sem er Hfundur me rna  Lundaballi 2006trlaust v g tek a til mn og ess ga flks sem er trlaust kringum mig. rni ekkir mig persnulega og g veit ekki betur en a hann viti a g er trlaus. Viskipti mn vi rna hafa einkennst af gvild minni hans gar og vinttu. g er kaflega sr yfir essum orum hans Alingi. g er einnig sr fyrir hnd allra eirra trlausra slandi sem g hef ekki nema verulega ga reynslu af og tel alls ekki eiga essi or rna skili.

hryggir mig verulega au or sem hann hafi um flk Kons. llum jflgum er flk sem hefur velvilja og krleik. ll trarbrg, lka au sem sumir kalla frumst, hafa einhvern gan boskap. tkoman er misjfn en essi sleggjudmur rna yfir essu flki og s upphafning sem hann setur kristniboi , er a sem kalla m hroki. Ef eitthva er hroki er a etta.

Me eirri tillgu a taka t orin „kristi sigi“ r lgunum var ekki veri a leggja til a taka t kristinfrikennslu. S tillaga kemur kennsluefninu raun ekkert vi. Orin voru samhengi vi gildi sem tti a hafa a leiarljsi llu sklastarfi. a er munur sklastarfi og aftur nmsefni. Megin lnur nmsefnis eru kvenar aalnmsskr, ekki me lgum nema a v leyti a setja umgjrina.

Kristinfri sklum er n egar rkjandi og kennd t fr sjnarmii trmannsins sem setur fram efni eins og a er einnig sett fram sunnudagasklum jkirkjunnar. a er ekki teki v frilega me v a tala um a a skorti heimildir fyrir msu og a Biblan hafi veri samin lngu eftir daua Krists. a er ekki sagt fr mismunandi fylkingum gyinga tmum Jes og ekki minnst Dauahafshandritin. a er ekki teki fram a kristni tk og alagai margt r trarbrgum annarra, m.a. heiingja. Hvers vegna heitir sunnudagur sunnudagur? Engin tilraun er ger til a bera saman trarbrgin essum tmum. Heimsspeki Forn-Grikkja fr sorglega litla umfjllun en samt er hn helsti grundvllur endurreisnarinnar, upplsingarinnar og run ntma siferis.

S kristinfri og boun jkirkjunnar sem rni Johnsen lri hefur tekist fullkomlega eim tilgangi a boa hina „einu snnu tr“. Lyktin af yfirganginum, sjlfsngjunni, valdnslunni, trkun rtti annarra til a hafa eigin sannfringu og lifa frii me hana opinberum stum, rkur af ingmanninum. Hvernig er hgt a lta svona heyrast Alingi? Or rna „en OKKAR STEFNA, OKKAR TR ER KRISTIN TR! og a er skylda okkar a verja a“ og „etta eru atrii sem g tel a vi eigum ekkert a semja um“, endurspegla manneskju sem hefur engan skilning orinu sannfringar- ea trfrelsi. Svona talar flk sem heimtar a beygja allt og alla undir sig. Hann talai um „... a er miur a menn skuli slaka klnni“. Hefur jkirkjan kl? Hefur Alingi kl? Af essum orum er a helst a dma a hann vilji koma rum undir vilja sinn me aferum rndrsins. Talar hr maur af heilindum og samkvmi sem sakar trlausa um vntun aumkt?

annig virist hann ekkert hafa lrt sklakerfinu ea lfinu um hva sannfringarfrelsi egna landsins snst. Hann skilur ekki mikilvgi askilnaar rkis og trar. Hann skilur ekki hvers vegna 30 ra strin voru h kjlfar siaskiptanna og endurreisnartmans sem lauk um mija 16. ld. Hann skilur ekki frekar en svo margir arir, af hverju ein mikilvgasta jflagbreyting upplsingarinnar var askilnaur stjrnmla og trarbraga.

g get haldi lengi fram en mr blskraiverulega a hlusta essa ru rna. Sjlfsagt meinar rni vel og reynir sinn htt en a fjarlgir ekki byrg hans orum hans. Hvlk vonbrigi eru a a essi annars vinalegi maur sem gddur er msum hfileikum skuli standa sem einn af fulltrum jarinnar Alingi talandi essi or fordma og skoanakgunar.


Frumvarp laga um grunnskla samykkt Alingi gr.

Svona hljai breytingartillaga menntamlarherra sem var vst samykkt gr samt llu frumvarpinu me 52 atkvum, engu mti og 11 fjarverandi:

1. Vi 2. gr.
a. 2. mlsl. 1. mgr. orist svo: Starfshttir grunnskla skulu mtast af umburarlyndi og krleika, kristinni arfleif slenskrar menningar, jafnrtti, lrislegu samstarfi, byrg, umhyggju, sttfsi og viringu fyrir manngildi.

g man a a kom upp s hugmynd eftir deilurnar vetur a setja inn fleiri atrii til ess a allir yru ngir. Mr snist annig a "kristin arfleif slenskrar menningar"eigi annig a frigja kristna og "viringu fyrir manngildi" a frigja hmanista. etta hefur eim greinilega tt verulega snjallt og Hskuldur rhallsson (xB) gaf eim san menntamlanefndhina fullkomnu afskun fyrir v a halda inni kristninni me v a segja a dmur Mannrttindadmstls Evrpu (MRDE) s.l. sumar hafi alls ekki fjalla um a ekki mtti hafa kristna herslu.

Gallinn vi etta er s a hr er framkvmd jafnrttis og veraldlegra laga algerlega snigengin og misskilin. Maur gerir ekki lg hlutlaus anda jafnrttis me v a hlaa inn merkimium eirra sem gala hst. Hvernig yru mannrttindasttmlar ef eir ttu a innihalda alls kyns frigingar og eyrnamerkingar lfsskounarhpa, hvort sem eir vru trarlegir ea ekki? Slkir sttmlar yru fljt bitbein mismunandi jarhpa, trarhpa og plitkusa.

Hmanistar bu ekki um a btt yri inn etta "viringu fyrir manngildi" a a reyndar tti a vera gildi sem allir ttu a geta virt og h tr. Biskup jkirkjunnar hefur tala me fyrirlitningu um herslu manngildi rum snum t.d. um sustu ramt. Slkt virtist gna "gugildinu hans". Aftur orin "...kristinni arfleif slenskrar menningar" eru greinilegur merkimii einnar trar og einnar trarmenningar. Me essu er veri a mismuna annarri arfleif lgum t.d. arfleif hmanismans, skynsemishyggjunnar, satrarinnar ea bddismans. Arfleif hmanismans er str llum vesturlndum og sland er ar engin undantekning. satrin hefur einnig haft sn hrif hn veri kf niur a mestu ri 1000. Arfleif bddismans er nleg og trlega ekki mikil en a skiptir ekki mli hver strin er.

Jafnrtti sklastarfi felur ekki sr a meirihluti fi snu framgengt. Jafnrtti felur sr a allir fi a senda brn sn skla landsins n ess a vera fyrir boun ea hrifum arfleifar eins kveins trflags, sama hversu strt ea lti a er. Flk sem vill hrif kveins trflags brnin sn getur sent au trarlega einkaskla en vonandi verur a n ekki raunin hr v sameiginlegur hlutlaus skli er kaflega drmtur fyrir kennslu umburarlyndis og samlgunar flks landinu, sama fr hvaa uppruna ea lfsskoun a er. Reynslan af srstkum sklum trflaga er herfileg erlendis v slkt grefur undan umburarlyndi og skapar gj milli flks vegna trarbraga. Ekkert barn a stimpla "kalskt barn" ea "krsti barn" frekar en eftir stjrnmlaflokkum, "haldsbarn".

N m vera a msar nausynlegar og gar breytingar hafi veri frumvarpinu en essi hluti ess breyttist r hugrakkri tilraun til jafnrttis me v a taka t "..kristilegt sigi" og setja inn nokkuralmenn siferisgildi, a vera skrpaleikur til a frigja jkirkjuna, sem me hrslu sinni um "siferilegt tmarmi" og "thsingu kristinnar menningararfleifar r sklunum" gat sveigt menntamlarherra endanum. a flk sem getur neita sjlfum sr og snum um srrttindi er jafnan a sterkasta siferilega. orgerur Katrn virtist stefna braut vetur og svarai vli Guna gstssonar Kastljsttinum eftirminnilega me rkfestu og rni. ar kom fram a aspurur taldi Guni a "kristi sigi" vri a "vernda jkirkjuna". Eftir hrakfarir Guna kom annar framsknarmaur, Hskuldur rhallsson lgfringur og alingismaur, stainn fram sjnarsvii sem verndarengill kristninnarog hafi n orgeri Katrnu undir me v aaftengja mli fr dm MRDE.Ml norsku foreldrana gegn norska rkinu var flki en megin niurstaa ess var s a rkinu vri ekki sttt v a skylda foreldrana til a f bara undangur a hluta fyrir brnin sn fr kennslu um kristni, trarbrg og heimspeki, v nmsefni vri augljslega of vilhallt kristni og framkvmd hlutaundangu vri rauns. En skipti a raun nokkru mli hvort a dmur MRDE hafi ekki nkvmlega fjalla um markmialsingu lgum um starf grunnsklum? Getur ekki hver maur sem skilur hvert dmur MRDE stefndi, s a hann var norska rkinu hag vegna mismununar og jafnrttis? Augljslega ekki Hskuldur og ingheimur virist hafa tra honum ea ekki haft nennu til a skoa mli nnar.

a arf ekki rskur MRDE til a sj hversu rangt a er a blanda trarbrgum inn lg um menntun barna. Brn eru hrifagjrn og au a vernda fr hrifum utanakomandi aila sklastarfi. Hlutverk sklanna er nr einungis a auka ekkingu barna og frni margs kyns hugarfarslegri tkni auk lkamlegri leikfimi. Uppeldi fer fram heimilinum auvita seti kennarar gott siferilegt fordmi me framkomu sinni og faglegum kennsluhttum. a er ekki hlutverk kennara a sia nemendur sna v miur lendi eir a hluta eirri astu egar strilt brn eiga hlut.

a er virkileg skmm a essu oralagi um arfleif kveins trflags grunnsklalgum. Hver er rttlting ingmanna essu? reyta?Drfa etta gegn? Skiptir ekki mli? Ahh, ltum etta flakka svo deilurnar htti? Mistk. N munu deilurnar halda fram. g mun a.m.k. ekki agna. etta er verulega dapurt ljsi ess a n ykjumst vi slendingar hafa roska til ess a sitja ryggisri S. Hvernig tlum vi a tfra jafnrtti ar?


Tvennt verulega athyglisvert

a er tvennt verulega athyglisvert vi essa yfirlsingu Ungra vinstri grnna.

fyrsta lagi er a hugrekki eirra og st jafnrtti sem skn gegnum ml eirra v a eru fir sem hafa hugrekki til a fjalla um ml lfsskoana stjrnmlum dag. sustu kosningum voru essi ml algerlega skilin tundan.

ru lagier a hugrekki eirra og heiarleiki a koma opinberlega fram me gagnrni afstu ea afstuleysi eigin ingmanna essu mli.

a er alltaf a koma betur ljs s vanekking sem rkir jflaginu og meal margra ingmanna r llum flokkum v hvert s gildi veraldlegrar skipunar menntakerfinu og hinu opinbera. etta flk virist ekki geta skili milli ess sem er rkjandi lfsskoun ea rkjandi hpur str ea sgu trflaga og ess a leibeinandi gildi sklastarfi (ea t.d. ingmennsku) geta ekki veri eyrnamerkt lgum slkum hp ea hpum. Lg geta ekki veri tileinku einni arfleif umfram annarrar v annars er veri a mismuna og skapa sundrungu, alveg sama hversu str vi hldum a s arfleif s. Ekki dettur okkur t.d. hug a tileinka og merkja lg um strf dmara kveinni nefndri hugmyndafri ea lg um Alingi kvenum stjrnmlaflokkum, strstir su.

Sklar eru ekki trarstofnanir, heldur trarlega og stjrnmlalega hlutlausar menntastofnanir. a ir ekki ar me a sklastarf s tmt hugmyndafrilega ea villu rfandi siferilega. Vi hfum almenn gildi til a fara eftir lkt og kvei er um Mannrttindayfirlsingu Sameinuu janna og stungi var upp a fri lg um sklastarf sta hins trarlega mismunandi og ljsa oralags "kristilegs sigis".Siferisgildin sjlfer allt sem arf a nefna og lg n merkinga skapa fri um sklastarfi sem a vera fyrir alla egna landsins, ekki bara kristna.

Einnig m hr minna a kristin arfleif sr bi gar og slmar hliar, annig a hn er umdeild bi dag og alla hennar sgu. Hn er heldur ekki eina arfleiin og a mnu liti og margra annarra ekki s mikilvgasta. Arfleif lfsspeki Forn-Grikkja, endurreisnarmanna (1300-1550) og svohugsua upplsingarinnar (u..b. 1650-1850) er s arfleis sem fri okkur einstaklingsfrelsi, kosningartt, lri, frjlsar stir, jafnrtti kynjanna, tjningarfrelsi, sannfringarfrelsi og vsindalega gagnrna hugsun. Oft tum nust essi vermti rtt fyrir hara andstu kirkjunnar (sbr Galilei Galileo og Vatkani) vissulega vru gar undantekningar v meal klerka ea gufringa sem ikuu vsindi og fru okkur nr einstaklingsfrelsi en ur var. Nefna m ar t.d. gufringinn Desiderius Erasmus fr Rotterdam sem sar fkk ann heiurf verk snlistu Skr hinna bannfru bka hj Pfanum Rm.

a g telji hina hmansku arfleif mikilvgari en hina kristnu, dettur mr ekki hug a bija um a nefna hmanisma ea arfleif hennar lgum. Sklastarf mtast fyrst of fremst af faglegri nlgun og ekkingu kennara rtt eins og starf lkna mtast af faglegri nlgun eirra og srstkum siareglum starfi. Siareglur lkna bera ekki trarlega merkimia. a er algert aukaatrii hvaan gildin koma, hvort a a var kristinn maur, bddisti, mslimi ea hmanisti sem kom me gar siferishugmyndir. a skiptir mestu a gildin sjlf, sem eru sammannleg og algild su hf a leiarljsi. jflag er samstarf og a geta ekki allir skrifa undir ea eigna sr heiur. Hi sameiginlega, hi opinbera lfi okkar arf einfaldlega a virka og vera mia a kvenum markmium og tilgangi h uppruna ea sgu.


mbl.is Ung VG lsa yfir ngju me ingmenn VG
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvundagshetja: Esther sp Gunnarsdttir

Kennari Grunnsklanum Egilstum, Esther sp Gunnarsdttir komst frttir 24-stunda ann 1. ma s.l. (bls 38) af v a hn neitai a dreifa kynningarbklingi fyrir kristilegar sumarbir til nemenda sinna 7. bekk. Haft var eftir henni: "tlast var til ess a g myndi dreifa essum bklingi til krakkanna bekknum mnum. a harneita g a gera."

Esther sp Gunnarsdttir kennari

Hr er greinilega kona me bein nefinu sem orir a standa vi sna skoun v hva er rtt og hva er rangt. Hn hefur einnig snarpan skilning v hvernig vernda brn opinberum sklum fr mismunun. Esther sp:

"Mr finnst etta bara svolti hpi ljsi ess a hr a rkja trfrelsi og sfellt a vera lg meiri hersla umburarlyndi gagnvart llum trarbrgum og flki af hvaa uppruna sem er, sem er bara af hinu ga. En stangast etta vi a egar sklinn er farinn a taka a sr a dreifa kynningarbklingum um trarlegt starf." [herslubreytingar eru mnar]

A hennar sgn sndu stjrnendur sklans kvrun hennar fullan skilning. a er lttir a heyra a en raun ttu eir a ganga lengra og bija hana og ara kennara afskunar essu og htta allri dreifingu bklinga um trarstarfsemi strax. Allir sklar landsins ttu a fara a hennar dmi.

Esther sp sagi einnig: "g veit ekki alveg hvort a etta er frttnmt. g hugsa a a hafi fleiri kennarar en g gert etta gegnum tina".

Gur punktur hj Esther sp. etta tti ekki a vera frttnmt v a sem hn geri a vera hi vitekna. a sem er raun frttnmt vi etta er a stjrn sklans er a brjta jafnrttiskvum stjrnarskrrinnar og grunnsklalaga ar sem segir a ekki megi mismuna flki ea nemendum skla eftir trarbrgum. A auki er veri brjta siareglum kennarara ar sem segir a eir eigi ekki a stunda trbo sklum. grunnsklalgum segir a sklinn s ekki trbosstofnun.

btti hn vi a "sr finndist algjr arfi a kennarar sinni einnig starfi brfbera. Kennarar hafi ng a gera eir fari eki a taka a sr hlutverk pstburarflks lka, bara til ess a spara kirkjunni rfar krnur". [herslur eru mnar]

etta er enn einn vinkillinn og rtt athugaur hj Esther sp. Grunnsklinn er menntastofnun, ekki tib trarstofnana. Til ess a sklinn geti gegnt hlutverki snu reittur arf hann a vera laus vi gang ea greiasemi fyrir stjrnmlaflokka ea lfsskounarflg, .m.t. trflg. a er lna sem arf a draga bi t fr praktskum sjnarmium og verndun barna sklans fr hrifum flaga utan hans. ru vsi verur heldur ekki tryggt a um mismunun hljtist ekki af vegna trarskoana foreldra barnanna og a friur skapist um sklastarfi. a er sklaus rttur foreldra a sj um skoanalegt uppeldi barna sinna utan sklans. Hlutverk sklans er a bera fram upplsingar kennsluefni og mennta brnin hlutlausan mta. Hann gefur brnunum au tki, tl og tkni sem au urfa til a gera upp hug sinn um hin msu mlefni sar meir. Hlutverk sklans er a bera fram stareyndir eins hlutlausan mta og hgt er. annig jnar hann best sannri ekkingu og framt barnanna n ess a mismuna uppruna eirra.

Kennarinn Esther sp er hvundagshetjan mn. g tek hatt minn ofan.

---

Sj umfjllun 24-stunda (bls 38), frttablasins Austurglugginn og bloggsu Estherar Aspar.


Or tma tlu - fyrir lngu san

vef Vantar rakst g eftirfarandi tilvitnun Nels Dungal lknis sem ri 1948 gaf t bkina "Blekking og ekking". Mr finnst essi or hans eiga srstaklega vi dag, ekki sur en hans samtma.

"Hver einasti lknir, sem hefir augun opin, gerir sr ljst hve fyrirhafnarsamt a er a last ekkingu um starfsemi mannslkamans. Og hver einasti menntaur lknir veit, a engin framfr hefir nokkurntma ori v svii nema fyrir einbeitingu athugun, gagnrni, vinnu og olinmi. En a ll afskipti trarbraga af heilbrigismlum, sem gegn um aldirnar hafa veri mjg mikil, hafa, eins og allt anna sem er byggt ffri og blekkingum, reynst ltilsviri og ekki komi a gagni vi lkningu nokkrum sjkdmi.

Og egar menn sj gegn um blekkingarhulu tfrakenndra helgiathafna og vita hve einskisverar r hafa reynst til lkninga, er nokkur fura tt menn veri tortryggnir nnur heilg „sannindi", sem ekki eru skilningarvitunum agengileg?"

Nels Dungal, lknir

Sm djs til a stra yfir pskana. Eigi annars gleilega! Pskaegg nr 3? ea strra?


Veraldlega grunnskla takk!

Menntamlarherra stefnir a v a leggja fram frumvarp til nrra laga um leikskla, grunnskla og framhaldsskla fyrir Alingi haustingi 2007. frumvarpinu er lagt til a sta kvis 2. gr. gildandi laga um kristilegt sigi barna er kvi um a efla almenna siferisvitund eirra. frumvarpi til laga um grunnskla er lagt til a sta kvis 2. gr. gildandi laga um a starfshttir sklans skuli mtast af kristilegu sigi veri kvi um umburarlyndi, jafnrtti, lrislegt samstarf, byrg, umhyggju, sttfsi og viringu fyrir manngildi.


g er mjg ngur me lagatillgu orgerar Katrnar v hn tekur n mjg mikilvgt skref til enn betri veraldlegs grunns slensku laga- og menntakerfi. Sem betur fer er sjaldgft a lagagreinar hafi skrskotun einhver kvein trarbrg og fyrir v eru gar stur. sustu 5 ldum ea svo hafa hin vestrnu jflg smm saman skili mikilvgi ess a skilja a tr og stjrnml v trarleg hlutun veraldlegt vald endai alltaf me hrmungum. dag hefur flk trfrelsi en hinn sameiginlegi lagalegi og stjrnarfarslegi grunnur janna verur a vera hur tr og laus vi slka merkimia. ru vsi var og er ekki hgt a tfra jafnrtti og koma veg fyrir srrttindi fjlmennra trarhpa kostna annarra.


run siferi sustu alda tti sr sta vegna aukinnar herslu sjlfsti manneskjunnar og rtt hennar til a hafa hrif stjrnarfar og val til menntunar og atvinnu. Manngildishyggja og veraldlegt siferi, sem hefur a eitt a marki a hmarka hamingju og lgmarka jningar me rkfrilegri nlgun olli straumhvrfum. Bandarkjamenn stofnuu rki me askilnai rkis og kirkju, sigruust rlahaldi og verkamenn fengu verkfallsrtt og vinnutmavernd. Barttukonur beggja vegna Atlantshafs unnu konum rtt til fjrhagslegra eigna og svo kosningartt rtt fyrir mikla andstu haldssamra stjrnmlaafla og kirkjuleitoga. Byltingin gegn alrisvaldinu var lng og strng en ni loks strum fangasigri me lokum seinni heimsstyrjaldarinnar og stofnun Sameinuu janna. r byggja sna mannrttindasttmla algildum siferisvermtum h trarbrgum ea menningarheimum og v eru eir leibeinandi fyrir allar jir, allt flk jrinni.

Dmur Mannrttindadmstls Evrpu Strasbourg sumar var skr og fordmisgefandi. Trarlegt starf opinberum sklum ekki a eiga sr sta og lg um opinbera menntun geta ekki dregi taum kveinnar trar ea rkjandi kirkjudeildar. Tma barna og kennslu opinberum sklum verur a vernda fr trboi ea plitskri innrtingu. Kennarar ea leibeinendur barna geta ekki yfirfrt sn persnulegu trarbrg sklastarfi og eiga a halda bnum, ritningarlestri, kirkjuferum ea heimsknum presta fr reglubundnu sklastarfi. a a lta hverri fjlskyldu a eftir snum einkatma hvert uppeldi barna eirra verur hva varar lfsskoanir og trarbrg. Hlutverk skla er a mennta en ekki innrta. annig skal fra um tr, heimsspeki, hmanisma, trleysi, efahyggju og samanbur lfsskoana hlutlausan mta me nmsefni sem er teki saman af fagflki en ekki kvenum trar- ea lfsskounarhpum.


ann 10. desember s.l.ttiMannrttindayfirlsing S 60 ra afmli og v vri samykkt essa frumvarps Alingi n eitt a besta sem ramenn jarinnar geta gert til a heira yfirlsinguna ogtryggja beturmannrttindi barna landinu. g vona a um etta nist verplitsk samstaa. Styjum frumvarpi!


Staksteinum sunnudagsins 2. des 07 svara

Morgunblainu dag, sunnud. 2. des, voru skrif Staksteina a venju. etta skipti kva hfundur pistilsins a gagnrna Simennt a hann/hn passi a nefna flagi ekki nafn. Hfundurinn getur vart viki sr undan v a hann vi Simennt v ekki hefur veri tala um anna en Simennt samhengi eirrar gagnrni og lygasem hann kemur fram me.

Staksteinar dagsins byrja svona:

Frnlegar deilur hafa veri a skjta upp kollinum varandi a hva megi og hva megi ekki trarbragafrslu sklum. Til eru eir, sem vilja banna kennslu kristinna fra sklum landsins og ganga svo langt a a eigi a banna a halda litlu jlin sklunum! [feitletrun mn]

Hr a nean fer svar mitt sem g setti athugasemdafrslu Staksteinabloggsins.

---

Sll hfundur Staksteina

Elilegt vri a vita nafn itt. Er a rtt skili hj mr a Styrmir Gunnarsson s hfundur essa skrifa Staksteinum? Skrifair etta Styrmir?

Samrmist a siareglum Blaamannaflagsins a skrifa hvassa gagnrni vegum fjlmiils undir dulnefni?

g er Svanur Sigurbjrnsson, hmanisti og stjrnarmaur Simennt.

fimmtudaginn fru af sta hroalegar rsir kaflega gott frumvarp Katrnar orgerar Gunnarsdttur, menntamlarherra kjlfar kynningar frumvarpinu og einkafundar Karls Sigurbjrnssonar biskups me henni. Frumvarpi tk t merkimia eins trflags r lgunum og setti stainn almennt oralag um siferisgildi sem allir geta veri sammla um h r hvaa trflagi eir/r eru.

etta er fullu samrmi vi rskur Mannrttindadmstls Evrpu Strasbourg fr sumar og lyktanir Mannrttindanefndar S undanfarin r. Mikilvgi essa er a gta ess a lg su ekki trarleg (eins og au nnast ll eru) en samt leibeinandi um almenn siferisvermti.

Fr v a ljst var a trarleitogar gtu ekki haft dmsvald ea lagalega hlutun og vestrn jflg komu veraldlegri (secular) stjrnskipan smm saman sustu 4-5 aldir hafa ori gfurlegar framfarir og rttindi og hamingja einstaklinga essara landa hafa straukist. Hlutlg hugsun skilai annig miklum plitskum framfrum og jafnfram geysilegum tkniframfrum og ekkingu mannlfi og lfrnum ferlum. r var bylting lknisfri og sttvrnum og mikil flgsfjlgun fylgdi kjlfari. Askilnaur beinna trarafskiptafr stjrnarfari og menntun var og er lykilatrii eirrar velgengi sem vestrn jflg ba vi. Einn strsti viburur sgunnar veru var samykkt Bandarsku stjrnarskrrinnar vi stofnun ess lveldis.

Vi megum ekki gleyma eli ess veraldlega stjrnskipulega grunns sem forfeur okkar frnuu oft tum lfi snu fyrir ea var kasta fangelsi um lengri tma. Ekki sr maur setningar eins og " Jes nafni" eftir lagagreinum, um t.d. refsiml ea blbeltanotkun. Lgin okkar eru veraldleg til a halda hlutleysi og einbeita okkur a markmiunum einum. annig eru Mannrttindasttmlar Evrpu og S skrifair. Lg geta ekki dregi taum eins trflags ea einnar trarhugmyndar a hn s meirihluta meal jar.

Hr er ekki um a a ra a "minnihluti s a kga meirihluta" eins og heyrist va, m.a. hj Karli Sigurbjrnssyni biskup. Hr er fari fram jafnrtti fyrir lgum lkt og fatlair einstaklingar njta. Ekki er spurt a v hvort eir su minnihluta egar setja upp lyftur ea bta agang fatlaara byggingar. Er a "frekur minnihluti" egar bei er um textun fyrir heyrnarlausra hj RV?

Varandi lygar um Simennt.

sasta kirkjuingi heyrist fr einhverjum rumnnum a flagi vri mti kristinfrslu og kennslu trarbragafri. Simennt er bi gegnum rin a margtreka a svo er ekki en samt heldur essi lygi fram. Svo tekur , hfundur Staksteina etta beint upp n ess a hafa fyrir v a kynna r stefnuml Simenntar www.sidmennt.is ea a brf sem vi sendum ritstjrn Morgunblasins fstudaginn til a leirtta etta. Leirttingin var birt Mbl.is sama dag.

var a einnig leirtt a Simennt er EKKI mti Litlu-jlunum eins og blaamaur 24-stunda leyfi sr a tlka fstudagsblainu. Samt apar etta upp eins og hefir fengi gulli tkifri til a na flagi. Vinnubrg n og byrgarleysi vi skrif essa Staksteina dag eru me lkindum og bera ekki ess vitni a hafir starfa vi einn strsta og hrifamesta fjlmiil landsins tugi ra. (g geri r fyrir a g s a skrifa til Styrmis Gunnarssonar). etta er til skammar.

g vona a Morgunblai sji a sr og bti fyrir bur essara lyga flagime v a birta alla frttatilkynningu Simenntar blainu morgun ea rijudag berandi sta. Svonalaga m ekki eiga sr sta siuu jflagi.

Kveja

Svanur Sigurbjrnsson, Stjrnarmaur Simennt

---

g vil einnig benda svar Sigurar Hlm Gunnarssonar og skrif hans www.skodun.is

Frttatilkynnig Simenntar og umfjllun um frumvarp menntamlarherra m sj hr.

vil g einnig hvetja ig lesandi gur a horfa Silfur Egils fr dag en ar frir Matthas sgeirsson formaur Vantrar og flagsmaur Simennt kaflega sterk rk fyrir afstu Simenntar og Vantrar (hann talar ekki sem fulltri Simenntar, heldur Vantrar).

N er ml a lygum um Simennt linni og flk taki nokkra djpa andardrtti og lti heimildir ur en a skrifar um flagi og tmamtatillgu runeytsins um breytingu grunnsklalgum.


Bum brnum okkar merkimialaust sklaumhverfi og fri fr trboi

Vegna kynningar orgerar Katrnar Gunnarsdttur menntamlarherra nju frumvarpi til breytingar grunnsklalgum hafa sumir fulltrar jkirkjunnar fari hamfrum fjlmilum undanfari og hrpa htt yfir v a "kristilegt siferi" s n veri a hrekja r sklunum af "frekjugangi minnihlutahps".

Ef rtt er haft eftir bls 2 24-Stundum dag sagi Karl Sigurbjrnsson biskup a "Simennt vru hatrmm samtk". Maur verur nnast kjaftstopp a sj svona silausar og algerlega stahfulausar sakanir. Er hann alveg a missa sig yfir v a "sknarfrin" hans og jkirkjunnar trboi grunnsklum landsins eru httu vegna frumvarps sem er samrmi vi lyktanir Mannrttindanefnd Sameinuu janna og Mannrttindadmstls Evrpu fr v sumar?

Getur Karl biskup ekki una v a menntastofnanir landsins hafi almennt siferi a leiarljsi en kynningu frumvarpinu segir orrtt:

frumvarpi um leikskla er lagt til a sta kvis 2. gr. gildandi laga um kristilegt sigi barna er kvi um a efla almenna siferisvitund eirra. frumvarpi til laga um grunnskla er lagt til a sta kvis 2. gr. gildandi laga um a starfshttir sklans skuli mtast af kristilegu sigi veri kvi um umburarlyndi, jafnrtti, lrislegt samstarf, byrg, umhyggju, sttfsi og viringu fyrir manngildi.

arna er veri a lsa siferisgildum sem g vona a allt gott flk geti veri sammla um, sama r hvaa trflagi a er, enda eru au samrmi vi "gott siferi og allsherjarreglu" eins og segir lgum um skilyri fyrir skrningu trflaga slandi. Hver er gnunin vi kristnina ea jkirkjuna? Er hn einungis a hnta Simennt vegna ess a hn missir mgulega srrttindi sn til trarlegs starfs og kristnibounar innan sklanna? Simennt skili a vera kllu "hatrmm samtk" vegna barttu sinnar fyrir mannrttindum, jafnrtti, veraldlegu menntaumhverfi barna og fri fr trboi og innrtingu. Brn eiga rtt upplsingu og frslu svo au geti sar teki snar sjlfstar kvaranir um ml eins og lfsskoanir (.m.t. tr) og stjrnml. Engum dettur hug a leyfa stjrnmlaflokkum a vera me starfsemi sna sklum. tti eitthva anna a gilda um trflg?Til ess a leirtta aftur r rangtlkanir og sannindi sem fru kreik vil g segja:
  • Simennt er EKKI mti Litlu-jlunum. "common!" krakkar a dansa kringum jlatr. Jlin hafa va skrskotun og hmanistar halda flestir jl.
  • Simennt er EKKI mti kristinfrikennslu sklum.
Nnari tskringu stefnumlum Simenntar varandi menntaml barn hvet g ykkur til a lesa frttatilkynningu Simenntar sem m lesa alla hr. Njtum n jlaundirbningsins og jlaljsanna stt og frum ann veg sem tekur tillit til allra og mismunar ekki n skilur tundan brn sklum landsins vegna lfsskoana foreldra eirra. Styjum frumvarp orgerar Katrnar v a er mikilvgt skref tt.

-----

PS: g vil benda gar greinar Matthasar sgeirssonar bls 38 Fbl og Valgars Vsteinssonar bls 28 Mbl dag.
mbl.is Simennt ekki mti litlu jlunum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband