Fęrsluflokkur: Trśmįl

Fleyg orš Helga Hóseassonar

Ķ fyrradag fór śtför Helga Hóseassonar (sem skrifaši eignarfall nafns sķns meš žremur essum "Hóseasssonar") fram og var hśn haldin į veraldlegan mįta ķ anda manngildis. 

Eftir aš hafa kynnt mér żmislegt žaš sem Helgi sagši og ritaši eru žaš eftirfarandi orš hans sem mér finnast einna best:

Ég reyni aš nota glóruna.  Ég trśi ekki žvķ sem ég get ekki fellt mig viš eša skiliš.  Ég leitast viš aš višurkenna takmörk mķn og fer ekki aš bśa til skįldskaparraušgraut ķ žaš bil sem ég ekki skil ķ tilverunni.  Trś er forkastanlegt hugtak; ég leitast viš aš mynda mér skošun į hverju og einu og haga mér samkvęmt henni.

Ķ senn eru žetta įkaflega hógvęr og rökrétt orš.  Žau lżsa einnig miklum heišarleik hans og samkvęmni.  Helgi var mašur orša sinna og lifši eftir sannfęringu sinni.  Žaš og žrautsegja hans eru mikilvęgar dygšir sem eru til eftirbreytni.  Hinn mikli barįttumašur er allur, en oršin lifa.

---

Sjį stušningsmannasķšu į Fésbókinni


Nokkrar tilvitnanir til heišurs skynseminni

Žaš er gott aš orna sér stundum viš hnyttin eša skörp orš fólks sem vissi hvaš žaš söng, ekki sķst nś į tķmum žegar žrįtt fyrir allt upplżsingaflęšiš, vaša hindurvitnin og sjįlfsblekkingarnar um allt.  Hér fara nokkrar tilvitninar ķ merka menn sögunnar.

Thomas Jefferson, 3. forseti Bandarķkjanna er ķ miklu uppįhaldi hjį mér.  Hann skrifaši ķ bréfi einu til yngri manns sem hann var aš gefa rįšleggingar:

Meš djörfung skaltu draga ķ efa jafnvel tilveru gušs; žvķ ef slķkur er til, žį hlżtur hann aš halda ķ heišri notkun skynseminnar, frekar en aš blinda hana meš ótta.

Rithöfundurinn George Bernard Shaw skrifaši:

Sś stašreynd aš hinn trśaši sé hamingjusamari en efahyggjumašurinn er engu nęr lagi en sś stašreynd aš drukkinn mašur er hamingjusamari en sį allsgįši.

Stęršfręšingurin, heimspekingurinn, sagnfręšingurinn og nóbelsveršlaunahafinn Bertrand Russell sagši:

Eftirsóknarveršur er ekki viljinn til aš trśa, heldur löngunin til aš finna śt um hlutina, sem er alger andstęša žess.

Hér er eitt snoturt frį Charles Darwin, sem įtti 200 įra fęšingarafmęli fyrr į įrinu:

Ég get ekki sannfęrt sjįlfan mig um aš góšviljašur og almįttśgur Guš hefši meš hönnun skapaš ... žaš aš kettir skuli leika sér aš mśsum.

Rokkarinn kunni og hįšfuglinn Frank Zappa sagši:

Munurinn į trśarbrögšum (religions) og sértrśarsöfnušum (cults) ręšst af žvķ hversu miklar fasteignir žeir eiga.

Ég gef svo Benjamin Franklin einum af "landsfešrum" Bandarķkjanna, sķšasta oršiš:

Eina leišin til aš opna augun fyrir trś er aš loka augum skynseminnar

 

Góšar stundir!

Svanur


Hiš sammannlega og hamingjan - Dalai Lama, Barack Obama, A.H. Maslow og Aristóteles

Žaš er bśiš aš vera athyglisvert aš fylgjast meš heimsókn Dalai Lama og horfa į žaš sjónvarpsefni sem bęši RŚV og Stöš 2 hafa bošiš uppį um žennan merka mann.  Hann er vel aš žeim heišri kominn sem Parķsarbśar eru nś aš veita honum.

Ķ vištali viš hann ķ žętti RŚV sagši Dalai Lama eftirfarandi (endursagt):

Ég [Dalai Lama] er ein manneskja af 6 milljöršum sem byggja jöršina.  Mitt hlutverk ķ žessari röš eDalai_Lama_RUVr:

  1. Aš öšlast innri friš og hjartahlżju.  Sżna samhygš (empathy) gagnvart öšru fólki.  Viš erum félagsverur og hamingja okkar veltur mikiš į žvķ aš gera vel viš ašra.
  2. Aš vera bśddisti.
  3. Aš rękta skyldur viš žjóš mķna, Tķbet og aš vera žjóšinni Dalai Lama.  Ef ķ framtķšinni veršur ekki žörf fyrir stofnunina Dalai Lama fyrir Tķbet žį veršur hśn lögš af, annars ekki.  Ég įkveš žaš ekki.

Žaš viršis ķ fljóti bragši aš žetta séu sjįlfsagšir hlutir, en svo er ekki og viskan ķ žessum oršum Dalai Lama felst fyrst og fremst ķ žvķ hver forgangsröš žessara atriša er.  Hann setur manneskjuna fremsta og žann mikilvęga eiginleika aš finna til samhygšar og hjartahlżju.  Leitin aš innri gildum, friš og sįtt viš ašra er mikilvęgust.  Žar į eftir koma hans eigin trśarbrögš, bśddisminn og loks skyldur hans sem Dalai Lama gagnvart Tķbet.  Hann skynjar aš staša hans er ekki endilega eilķf og sżnir žį aušmżkt og raunsęi aš hugsanlega veršur ekki embętti Dalai Lama ķ framtķšinni.  Hann setur žvķ velferš annarra fram fyrir žörfina fyrir aš višhalda žvķ embętti sem hann gegnir.  Žį sagši Dalai Lama aš mikilvęgt vęri aš lįta skynsemina rįša ķ öllu žvķ sem viš gerum.

Ķ bók sinni: "The Dalai Lama, A Policy of Kindness" Dalai Lama 1990 bls. 52, segir hann:

Ég trśi aš ķ sérhverju lagi samfélagsins - ķ fjölskyldunni, ęttinni, žjóšinni og jöršinni - sé lykillinn aš hamingjurķkari og įrangursrķkari heimi vöxtur vęntumžykjunnar. Viš žurfum ekki aš verša trśuš og viš žurfum ekki heldur aš trśa į įkvešna hugmyndafręši. Žaš eina sem žarf er aš hvert okkar žrói meš sér okkar góšu mannlegu eiginleika.

Annaš sem er slįandi (fyrir trśarleištoga), er aš hann višurkennir aš fjįrhagslegar žarfir (ytri gildi)eru ešlilegar, en į sama tķma vill brżna fyrir fólki aš žaš megi ekki vanrękja hin innri gildi, sem naušsynleg eru til aš öšlast lķfsfyllingu.  Hugsa žurfi allar įkvaršanir śt frį stóru samhengi hlutanna, ekki ašeins žeim fjįrhagslegu. 

Žetta er ķ samręmi viš žann bošskap sem Barack Obama forseti Bandarķkjanna hefur flutt, en hann talar um aš ekki žurfi einungis aš stoppa ķ fjįrlagagatiš heldur žurfi ekki sķšur aš leišrétta "samhygšarhallann" (empathy deficit) ķ heiminum.  Lykillinn aš betri heimi er aš setja okkur ķ spor annarra.  Sjį umfjöllun į barįttuvefnum change.org

Bandarķski sįlfręšingurinn Abraham Harold Maslow (1908-1970) var žekktur fyrir kenningar sķnar į sviši hśmanķskrar sįlfręši og var valinn hśmanisti įrsins įriš1967 Abraham_maslowaf Hśmanistafélagi Amerķku (Am. Hum. Assoc.).  Hans žekktasta tillegg er kenningin um žarfapżramķdann 800px-Maslow's_hierarchy_of_needs_svgsem lżsir žörfum hverrar manneskju ķ 5 stigum žar sem fyrsta skrefiš lżtur aš žörfum lķkamans fyrir fęši og vatn, annaš stigiš žörfin fyrir öryggi og hśsaskjól, žrišja stigiš žörfin fyrir įst og aš tilheyra, fjórša stigiš žörfin fyrir sérstaka viršingu og aš afreka eitthvaš, og loks fimmta stigiš aš öšlast lķfsfyllingu (self-actualization, sjįlf-raungervingu) gegnum sišferšilegan žroska, getu til sköpunar og lausnar į vandamįlum, sįtt viš stašreyndir og hugsun įn fordóma.  Mikilvęgasta žörfin sé hin fimmta, en bęši fjórša og fimmta stigiš lżsa fólki sem hugsa ekki sķšur um velferš annarra en sķna eigin.  Sķšari kennimenn hafa bent į aš žessi röšun sé ekki endilega til stašar ķ lķfi fólks, en hvaš sem žvķ lķšur, žį er žarfapżramķdi Maslows athyglisvert módel til aš skilja betur mismunandi įsigkomulag manneskjunnar og e.t.v. hvar hamingjuna er aš finna. 

Forn-Grikkir; Sókrates sagši: "Hiš órannsakaša lķf er ekki žess virši aš lifa" og Aristóteles sagši aš hin vel ķgrundaša manneskja sem ręktaši gįfur sķnar ętti mestan möguleikann į hamingju.

Ķ fjallręšunni į Jesśs aš hafa sagt aš kęrleikurinn sé trśnni meiri.  Žetta er ķ raun žaš sem Dalai Lama er aš segja, en vandi kristninnar er aš žessi orš Jesś eru ķ mótsögn viš margt annaš sem stendur ķ Biblķunni.  Ķ henni er ķtrekaš žvķ haldiš fram aš Guš sé kęrleikurinn og ašeins ķ gegnum hann sé elskan möguleg.  Martin Luther (1483-1546), fašir mótmęlendatrśarinnar sagši eitt sinn: "Tortķma skal allri skynsemi śr kristnu fólki".  Sem sagt manneskjan er ekki fęr til aš meta sjįlf hvaš sé henni fyrir bestu og allt žurfi aš skošast fyrst ķ gegnum gleraugu trśarinnar į guš.  Frjįlslyndir mótmęlendaprestar ķ dag lifa eftir kęrleiksbošinu og leyfa sér aš nota skynsemina ķ formi óyfirlżstrar manngildishyggju (t.d. Bjarni Karlson og Hjörtur Magni Jóhannsson), en biskupar į borš viš Karl Sigurbjörnson hafa įtališ manngildiš og ķ ręšu sem hann nefndi "undan eša į eftir tķmanum" og flutti ķ Hallgrķmskirkju 2. desember 2007, sagši hann:

Og žegar Guši er śthżst śr lķfi manns og mannhyggjan er sett į stall, žį verša žaš ekki frelsiš og frišurinn og lķfiš sem viš tekur, heldur helsiš og hatriš og daušinn. Žaš stašfestir öll reynsla.

Žrįtt fyrir żmis orš ķ Biblķunni žar sem kristnir eru hvattir til aš hugsa ekki, heldur treysta į Guš, vilja kristnir menn gjarnan eigna sér einum skynsemina einnig og žęr framfarir sem vķsindin og žróun félagslegs réttlętis sem įttu sér staš meš tilkomu Endurreisnarinnar (1450-1550)og Upplżsingarinnar (upp śr 1650).  Karl Sigurbjörnsson skrifaši grein žess efnis sem hann nefndi "Sigur skynseminnar" 17. október 2006 og mį lesa į tru.is įsamt fjölmörgum andsvörum, m.a. frį Steindóri Erlingssyni vķsindasagnfręšingi.  Žessari eignun ķslensku lśtersku kirkjunnar į sögulegum įhrifum og sišferšisgildum, sér m.a. merki ķ śtlistun fagsins "Kristinfręši, sišfręši og trśarbragšafręši" ķ ašalnįmsskrį grunnskólanna frį 2007, žvķ žar stendur ķ inngangi fagsins (bls. 5) (og į bls. 7 ķ inngangi nśgildandi ašalnįmskrįr frį 14. febrśar 2009):

Mikilvęgur žįttur uppeldismótunarinnar er sišgęšisuppeldiš. Sérhvert žjóšfélag byggist į įkvešnum grundvallargildum. Skólanum er ętlaš aš mišla slķkum gildum. Ķ ķslensku samfélagi eiga žessi gildi sér kristnar rętur. Nęgir žar aš nefna viršingu einstaklingsins fyrir sjįlfum sér og öšrum, fyrir mannréttindum og helgi mannlegs lķfs, umhverfinu og öllu lķfi.

Takiš eftir aš engar ašrar rętur grundvallargildanna eru nefndar, svo sem įsatrśin og  manngildishyggjan (eša mannhyggjan), en hin sķšarnefnda braut smįm saman aftur valdakerfi konunga og biskupa og įtti mestan žįtt ķ žvķ aš réttindi einstaklinga, hinna almennu borgara fengu aš lķta dagsins ljós.  Į sķšu ķslensku wikipediunnar um Endurreisnartķmann mį sjį eftirfarandi umsögn um mannhyggjuna (hśmanismann):

Ein mikilvęgasta heimspeki tķmabilsins var mannhyggjan eša „hśmanisminn“ sem fólst ķ aukinni įherslu į mannlķfiš ķ staš žess aš įlķta heiminn fyrst og fremst įfanga į leiš til handanlķfs kristninnar.

Dalai Lama sagši aš öll trśarbrögš heimsins hafi ķ sér möguleika į žvķ aš gefa af sér innri friš, en vęntanlega gerist žaš ekki nema aš hiš sammannlega, samhygšin og hjartahlżjan sé sett ķ fyrsta sętiš. 

Jįkvęšni Dalai Lama er ašdįunarverš og eflaust mį finna sannleikskorn ķ žessari tślkun hans į trśarbrögšunum, en žvķ mišur er žaš įlķka markvisst aš nota heybagga til aš reka nišur nagla ķ vegg, eins og aš styšjast viš trśarbrögš ķ sišręnni įkvöršunartöku, sérstaklega žeirrar flóknu į sviši stjórnmįla, heilbrigšismįla, višskipta, alžjóšasamskipta og laga- og réttarkerfis.  Baggi hins óžarfa og óheilbrigša ķ stóru trśarbrögšum heimsins er žaš stór aš hinn sammannlegi kjarni samhygšar og velvilja mannkynsins veršur oft śtundan ķ įkvöršunartöku trśašra žrįtt fyrir góšan įsetning. (T.d. vanžóknun pįfa į notkun getnašarvarna).

Af öllu žessu fólki mį draga žann einfalda og įhrifamikla lęrdóm aš hin hugsandi manneskja (sbr. homo sapiens), sem metur samhygš og velvilja gagnvart samferšarfólki sķnu į jöršinni, ęšst allra gilda, sé sś sem lķklegust er til aš verša hamingjusöm og stušla um leiš aš hamingju annarra. Hamingjan er lykillinn aš friši og velferš (ķ vķšasta skilningi žess oršs) ķ heiminum og žvķ žurfum viš öll aš lķta įbyrgum augum til žess sem Dalai Lama setur fremst ķ forgangsröšunina. 


mbl.is Dalai Lama heišrašur ķ Parķs
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Aš loknum landsfundum - hjónabandslöggjöf og lķfsskošunarfélög

Hjónabandslöggjöfin og samkynhneigšir

Fyrst skulum viš skoša barįttuna fyrir žvķ aš ķ landinu rķki ašeins ein hjśskaparlög, ž.e. aš samkynhneigšir verši ekki lengur mešhöndlašir sem annars flokks žegnar meš žvķ aš kalla hjónaband žeirra "stašfesta samvist" .  

Žaš er glešilegt frį žvķ aš segja aš Framsóknarflokkurinn, Samfylkingin, Vinstri gręnir og Sjįlfstęšisflokkurinn hafa allir įlyktaš aš

  • Sameina eigi hjónabandslöggjöfina ķ ein lög.  

Ķ stefnuskrį Frjįlslynda flokksins er ekki ritaš sérstaklega um žetta en sagt ķ almennri yfirlżsingu aš samkynhneigšir eigi aš njóta sömu mannréttinda og jafnréttis og ašrir (fann ekkert nżrra į vefsķšu žeirra).

Samfylkingin įlyktaši til višbótar:

  • Aš flokkurinn skuli taka til viš aš endurskoša hjónabandslögin varšandi ešli žess sem borgaraleg stofnun žannig aš hugsanlega eigi lagalegi hluti žess aš vera alfariš ķ höndum sżslumanna.

Žessi tillaga var sett į dagskrį hjį Sjįlfstęšismönnum en okkur er ekki kunnugt um afdrif hennar.  Żmsir gušfręšingar ķ flokknum andmęltu henni hart į spjallvef flokksins.  Nokkrir gušfręšingar ķ Samfylkingunni andmęltu žessu einnig.

Jafnręši lķfsskošunarfélaga.

Leggja nišur žjóškirkjuskipanina

Ašeins Frjįlslyndi flokkurinn hefur žaš ķ stefnuskrį sinni frį stofnun flokksins aš stefna skuli aš ašskilnaši rķkis og kirkju.  Flokkurinn hefur lķtiš unniš aš žessu mikilvęga mįli, en formašur žess hafši žó smķšaš tillögu žess efnis sem fékk ekki brautargengi į Alžingi ķ tķš stjórnar Sjįlfstęšisflokks og Framsóknarflokks.

Stórtķšindi!

Vinstri gręnir įlyktušu į sķnu landsžingi ķ įr aš:

  • Stefna skuli aš ašskilnaši žjóškirkju og rķkisvalds. Mikilvęgt er aš stušla aš vķštękri sįtt ķ žjóšfélaginu um samstarf rķkis og trśfélaga.

Žeir eru nś stęrsti stjórnmįlaflokkurinn sem hefur sent frį sér įlyktun um ašskilnaš žjóškirkju og rķkisvalds.

Önnur mikilvęg mįl lķfsskošanafrelsis og jafnręšis

Vinstri gręnir og Samfylkingin hafa samžykkt į landsfundum sķnum ķ įr, eftirfarandi:

  • Hętta skal sjįlfkrafa skrįningu barna ķ trśfélag móšur
  • Veraldleg lķfsskošunarfélög öšlist sömu lagaleg réttindi og žau trśarlegu.  Žetta mun žżša aš Sišmennt fįi skrįningu sem lķfsskošunarfélag og fįi aš njóta sóknargjaldakerfis rķkisins.
  • Virša beri réttindi foreldra til žess aš rįša trśaruppeldi barna sinna.  Trśboš eša trśarlega starfsemi eigi žvķ ekki aš leyfa ķ leik- eša grunnskólum.

Vinstri gręnir įlyktušu aš auki:

  • Afnema skuli 125. grein almennra hegningarlaga um gušlast.   Samfylkingin beindi žessari tillögu til framkvęmdarstjórnar.

Samfylkingin įkvaš aš skoša nįnar lög um helgidagafriš og gušlastslögin hjį framkvęmdastjórn.  Sömuleišis var tillögu um aš leggja nišur 62. grein stjórnarskrįrinnar um aš hin evangelķsk-lśterska kirkja skuli vera žjóškirkja, vķsaš til framkvęmdarstjórnar.  Mįliš var tališ of skammt komiš ķ umręšunni til aš greiša um žaš atkvęši, en finna mįtti į mörgum landsfundarfulltrśum aš mįliš įtti hljómgrunn.

Hvorki Framsóknarflokkurinn né Sjįlfstęšisflokkurinn įlyktušu um žessi mįl og žeir hafa ekki lįtiš frį sér ašrar yfirlżsingar en aš styšja eigi viš žjóškirkjuna og önnur trśfélög.  Ekkert minnst į aš laga žurfi žį mismunun sem rķkir eša višurkenna veraldleg lķfsskošunarfélög.

Nżju flokkarnir; Borgarahreyfingin (xO), Fullveldissinnar (xL) og Lżšręšishreyfingin (xP), taka ekki afstöšu til žessara mįla enda yfirlżst stofnašir til aš taka į afmarkašri stórmįlum.


Hugsun śt śr flękju fornalda

Žaš žarf jafnan sjįlfstęša og žó nokkra hugsun til aš kasta af sér hindurvitnum fornalda sem lśra enn į mešal okkar.  Myndbandiš hér aš nešan sżnir frį nokkrum slķkum sem jafnframt eru fręgt fólk fyrir żmis afrek sķn.  Sum andlitin komu žęgilega į óvart.  :-)


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband