Frsluflokkur: Trml og siferi

sundir vitringa vakna

Formli:

g hef nr algerlega htt a blogga mbl.is en tla a gera nokkrar undantekningar v etta ri.

Blogg um lfsskoanir eru af einhverjum stum betur niur komin hr en t.d. Eyjunni. Kannski er a af v a raua letri fyrir ofan mig rithamnum sem segir:

"Bloggfrslan er alfari byrg skrifanda en endurspeglar ekki neinn htt skoanir ea afstu mbl.is og Morgunblasins.", sem gerir a meira krassandi a skrifa um essi ml hr.a er ljst af ratugalangri ritstjrnarstefnu og yfirbragi Morgunblasins a a er nnast hgri hnd jkirkjunnar.

Hins vegar m segja blainu til hrss a af og til hafa blaamenn ess fengi a birta hlutlgar frttir um trml. Aftur egar biskupar og prestar telja sig ney oger miki ml a verja kristina hafa eir jafnan fengi feitt plss blainu me opnum lesbkinni ea greinar birtar ritstjrnarsunni, nst hj pabba. Dmi um etta hrnnuust upp t.d. egar prfessor Richard Dawkins heimstti sland sumari 2006.

N hafa sundir slendinga vakna af jkirkjusvefninum langa. Nnar tilteki 5092 manns! g vil kalla etta flk vitringa ntmans. etta flk tekur a alvarlega egar a uppgtvar a leitogar eirrar kirkju sem a var skr sem mlga brn gera upp bak af silegum feluleik og yfirhylmingum kynferisofbeldi fyrrum biskups apparatsins.

etta flk hefur gert sr grein fyrir v a a ekki heima trarlegu lfsskounarflagi sem telur sig njta leisagnar ofurveru himnum um hva s rtt og rangt, krleikur ea illska, en getur leiinni ekki vali sr jarneska leitoga sem hafa brenglaa siferiskennd ea hugrekki til a koma fram me sannleikann.

etta flk hefur lklega vakna vi a a a ngir ekki a vera flagi sem er rkt af eignum, astu, fornri hef, fallegu lni, sngvum og hljmfgrum orgelum. a arf meira til, til ess a flag sem fjallar um siferi, s ess viri a bakka upp. ldi ket fallegum umbum er bara ldi ket og a lyktar langar leiir. a salta s me eim brotum bkinni ofmetnu sem brkleg eru, sleppur enginn vi lyktina. eir prestar sem bera gfu til a nota fyrst og fremst skynsemi sna frekar en bkstafinn, klri bakkann fyrir jkirkjuna, er a bara sem gegnstt plast utan um skemmdina.

nverandi fyrirkomulag

Skematsk skringarmynd af nverandi skipan mla.

Kirkja ea flag sem snir ekki meiri siferisroska en lti barn sem sr ekki t fyrir eigin arfir er sem eitra epli. jkirkjan situr forrttindum snum eins og ormur gulli. rtt fyrir a um 70% (Capacent 2009) almennra melima hennar hafi ann siferisstyrk a vilja slta hin elilegu hagsmunatengsl hennar vi rki, ks forystusveit hennar a hunsa ennan vilja og halda fram a verja rttlti me alls kyns rtubkarlist. Einn s svfnasti fyrirsltturinn er s a halda v fram a rki og kirkja su n egar askilin af v a jkirkjan hafi gert samning vi rki sem tryggi henni sjlfsti og eilfum greislum r rkiskassanum fyrir jarir sem hn fkk flestar gefins af landsmnnum fyrr ldum.

Fjldi flks er bara menningarlega tengt kirkjunni, en er anna hvort trlaust ea vissusinna (agnostic). v ykir gott a geta fengi jnustu hennar egar athafna er rf. essi tenging er n rf v a Simennt, flag sirnna hmanista hefur athafnarstjra snum snrum sem hjlpa flki a gera daginn sinn sem eftirminnilegastan.

raun eru bara um 8-10% jarinnar sem tra kjarna Kristinnar trar, .e. upprisu Jes, himnavistina og ara yfirnttru. Arir kirkjunni virast lta yfir sig ganga a etta s bara gosgn lkt og um inn og Seif. Merkilegt nokk ykir essu flki lagi a lta prest messa um essar ofurhetjur; reininguna og englana htlegustu stundum lfs sns. Heilinn er bara settur eitthvern d-d-da-da-da ham egar presturinn usar og fer me bnir, ritningalestur og blessanir. Fairvori og trarjtningin er svo ulin me lka "sannfringu" lkt og trans.Eins konar fing deyfingu skilningarvitanna og svfingu gagnrninnar hugsunar.

Sknargjaldakerfi er ekki einfld milun flagsgjalda heldur trarskattur

Mismununin sem er ltin vigangast me lgum og stjrnarskrrkvum er lagaleg, fjrhagsleg og flagsleg. jkirkjan ntur mikilla fjrhagslegra srkjara, lagalegrar verndunar og forrttinda agangi a rkisfjlmilum. Hin trflgin f sknargjld en veraldleg lfsskounarflg f ekkert.

eir sem tilheyra veraldlegum lfsskounarflgum (Aeins eitt hr starfandi: Simennt) eru skrir "utan trflaga", en ar eru lka sundir einstaklinga sem eru ekki neinum lfsskounarflgum.

fyrra kva rkisstjrnin a jafnviri sknargjalda fyrir ennan hp rynni ekki lengur til Hskla slands, heldur gti rki rstafa fnu eins og a vildi. Hva hefur etta fr me sr?

  1. Trlausir (flk "utan trflaga) f ekki a njta sknargjalda til flags sem eir kunna a tilheyra og greia v hrri skatta en tra flk.
  2. Trlaust flk sem greiir skatt, tekur tt v a greia trflgunum sknargjald fyrir melimi trflaganna sem eru me tekjur undir skattleysismrkum. Trlaust flk vinnu er v skylda til a hjlpa vi vihald og uppbyggingu trflaga mean eirra flag fr ekki a njta neins.

Ltum aeins tlurnar essari tflu sem g gat fengi hj Hagstofu slands:

hagst-08-11-gj

Tlur fr Hagstofu slands.

Taflan snir a 1. janar 2011 voru 77,64% (-1.54%) jkirkjunni en 4,42% (+1,17%) utan trflaga. stan fyrir v a fjldi eirra sem greia sknargjld (194 s) er hrri en fjldi flks 18 ra og eldri (186 s) jkirkjunni, er s a sknargjld eru miu vi 16 ra og eldri.

Hversu margir m maur tla a su lgtekjuflk ea btum rkisins meal jkirkjuflks? a er langtum strri tala en sem nemur essum 4,4% sem eru utan trflaga, lklega um 15-20% flks (t.d. 8% atvinnulausir). a er v ljst a jafnviri sknargjalda trlausra fer allt a greia jkirkjunni sknargjld fyrir a flk sem greiir ekki skatt af msum orskum. Trlausir skattgreiendur eru v skyldair til a taka tt v a vihalda trflgum. eirrflega 300 meal eirra sem eru Simennt greia a auki anga flagsgjald (kr 4.400) til a reka flagi. a er lklegt a fleiri gtu komi til lis vi Simennt ef a a nyti smu kjara og trflgin hj rkinu, en ess sta f sirnir hmanistar a finna a eir su settir skr lgra en trair.

Getur etta kallast rttlti og jafnri? Er etta anda jafnaarstefnu? A vsu er ekki gert upp milli hskla lengur, en er a skrra a enginn hskli fi gildi sknargjalda trlausra?

samfelagssattmali

Skematsk mynd af eirri skipan mla (secular) sem tryggir jafnri.

essu jafnri arf a linna. a verur aeins gert me v a allir fi a sama og jkirkjan ea a sem skynsamlegra er, a tgjld rkisins til lfsskounarmla veri fr niur einn ltinn grunn, t.d. helming eirra sknargjalda sem n eru vi li og gildi jafnt fyrir au ll. Flagsleg forrttindi veri jfnu t a sama skapi. kvi um jkirkju teki t r stjrnarskr (en til ess arf jaratkvagreislu samkvmt 79. grein).

ma fyrra var lg fram ingslyktunartillaga um jafnri lfsskounarflag og n aprl 2011 var lg fram ingslyktunartillaga um askilna rkis og kirkju. etta eru fyrstu skrefin Alingi en n arf a spta lfana og koma essum mikilvgu rttltismlum verk. Ofrki hinnar evangelsk-lthersku kirkju arf a linna.


mbl.is Fkkar jkirkjunni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Styjum barttuml Helga Hseassonar!

N er hinn aldni barttumaur og hugsjnamaur Helgi Hseasson allur. lifanda lfi fkk hann blendnar mttkur og tti undarlegur. N vill fjldi flks reisa honum minnisvara. Hvers vegna?

g held a flestir vilji heira minningu manns sem gafst ekki upp og mtmlti allt til enda v ranglti sem hann taldi sig hafa veri beittan. Fjldi flks dist a barttureki hans, burt s fr v hvort a a vri sammla mlsta hans ea ekki. Helgi fkk san aukna athygli og flk skyldi betur manninn eftir a um hann var ger heimildamyndin "Mtmlandi slands". Hann var einhvers konar lifandi gosgn hins drepandi mtmlanda, en skum ess a hann var einfari og var srlundaur var hann aldrei opinberlega viurkenndur n fkk hann opinbera lausn snum umkvrtunum.

En var eitthva vit barttumlum hans?

Eitt helsta barttuml Helga var a f skrnarsttmla snum rift af yfirvldum ea jkirkjunni, v a hann taldi sig "svotil blautur r mur minni" hafa veri beittur rtti me v a vera skrur. Hann tk skrnina alvarlega, nokku sem flk mtti gera ur en a kveur a vihafa slka athfn, v a henni felst innganga kristinn sfnu og sttmli vi Gu. Helgi var trlaus og vildi ekki vera bundinn essum sttmla, sem hann hafi ekki haft tkifri til a kvea nokku um. Hann ba v yfirvld um a f skrnarsttmlanum rift.

lafur Arnarson hagfringur skrifai Pressunni fyrradag um essi mlaferli Helga minningargrein um hann. g leyfi mr hr a vitna grein hans (sem m lesa alla hr):

Helsta barttuml hans, lengst af, var a f a rifta skrnarsttmla snum vi gu. Helgi taldi sig ekki hafa gert ann sttmla og v bri a rifta honum. Rkisvaldi og jkirkjan voru annarri skoun og aldrei var fallist a Helgi fengi a rifta sttmlanum. Ekki var tali a heimild vri lgum stil slkrar riftunar. Verur a a teljast einkennileg afstaa af hlfu rkisvaldsins, a hafna v a almennur samningarttur gildi um skrnarsttmlann svo sem ara samninga.

...

g ekkti ekki Helga Hseasson, en hann leitai til fur mns heitins, Arnar Clausen hstarttarlgmanns, raunum snum og barttu vi kerfi. munai litlu a lausn fyndist, sem Helgi hefi ori ngur me og engan hefi meitt.

Runeytisstjri Dms- og kirkjumlaruneytinu var essum tma Baldur Mller, skkmeistari, hmoristi og mannvinur. Pabbi og Baldur fundu lausn mlinu, sem flst v a runeyti gfi t yfirlsingu svohljandi: Dms- og kirkjumlaruneyti stafestir hr me a Helgi Hseasson hefur tilkynnt runeytinu a hann hafi fyrir sitt leyti rift skrnarsttmla snum.

Lagalegt fordmisgildi slkrar yfirlsingar var a sjlfsgu ekkert, enda ekki hgt a rifta samningum einhlia. Runeyti var ekki a stafesta riftun. etta var hins vegar lausn, sem Helgi var sttur vi.

br svo vi a Biskupsstofa, fyrir hnd jkirkjunnar, setti sig upp mti essari einfldu lausn, sem hefi ra mann, sem sannarlega taldi sig beittan ranglti. Plitsk yfirstjrn runeytisins vildi ekki ganga gegn vilja kirkjunnar mlinu og v neyddist Helgi til a mtmla til dauadags.

essi saga kemur manni v miur ekki vart. jkirkjan er ekki vn a lta eftir neitt af snu og forystumnnum hennar hefur sjlfsagt tt beini Helga hsta mta viruleg og vieigandi. Hann gat j skr sig r jkirkjunni eins og arir, sem undu ekkihag snum ar. Hvers vegna ttijkirkjan a gefa yfirlsingu til Helga um a hann vri ekki lengur bundinn skrnarsttmlanum? Hvers vegna ekki, spyr g mti?

Ef a prestarhennar tra v virkilega a arna s um heilaga athfn a ra ttu eir a skilja a Helgi hafi vilja afhelgast. a sst nefnilega a egar jkirkjunni hentar, getur hn afhelga hluti, en a gerir hn egar gamlar kirkjur eru teknar r notkun. Fyrir trfran mann eins og mig er a frekar hlleg athfn, svona lkt og egar wodoo prestar taka svartagaldur tilbaka. Hva sem mnu liti lur, er arna fordmium a jkirkjan afhelgi. Hvers vegna mtti a ekki gilda einnig um flk?Srstaklega fyrir aldraan mann sem tk skrnina svona alvarlega. Mtti ekki kveja hann rlofori vi skrnina me handabandiog orum um aflausn sttmlans? Mtti ekki sna mannviringu, frekar en a hunsa hann sem gulegan og skrtinn srvitrung?

etta barttuml Helga sr hlistu dag hj okkur sem eftir lifa, en a er nefnilega barttan gegn v anfdd brn su skr sjlfkrafa trflag mur. Me v a geraslkt er veri a gera nkvmlega a sama essum brnum oggert var vi Helga, .e. a skr brn flag sem au hafa ekkert vit og stimpla au annigme lfsskounmurinnar.

ann 1. desember 2008 sendi Jafnrttisstofa fr sr svohljandi tilkynningu um efni:

Jafnrttisstofa telur annmarka essu kvi laganna um skr trflg. fyrsta lagi er a tpast samrmi vi jafnrttislgin og bann eirra vi mismunun grundvelli kyns a kyn .e. merni ri v alfari hvaa trflag barn er skr fr fingu. Lggjafinn hefur ekki frt fyrir v rk, eftir v sem best verur s, af hverju nausynlegt er a barn s skr sama trflag og mir ess vi fingu. ru lagi er a sem Jafnrttisstofa telur mikilvgast essu mli sem er a ekki er a sj a a su neinir hagsmunir,hvorki fyrir nftt barn n ara, a a s sjlfkrafa skr trflag, hvort sem a fylgir skrningu mur ea fur. Miklu elilegra, og meira samrmi vi jafnrttislg og anda eirra laga,sem og jafnrtti og mannrttindi almennt, vri a forsjrailar tkju um a kvrun hvort, og hvenr skr tti barn trflag. Samykki beggja forsjraila ef eir eru tveir, yri a liggja fyrir til ess a barn yri skr trflag egar a er yngra en a v s heimilt a sj um slkt eigin forsendum.

Niurstaa Jafnrttisstofu er v s a endurskoa urfi tilgreint kvi laganna um skr trflg, og anna hvort fra fyrir v gild rk a fyrirkomulag sem n er lgfest s elilegt og samrmist jafnrttislgum og mannrttindalggjf ea fella kvi 2. mgr. 8.gr. laganna brott, og breyta fyrirkomulagin veru a forsjrailar taki sameiginlega kvrun um skrninu barns trflag, egar eir svo kjsa.

Minning Helga Hseassonar yri best heiru me v a afnema essi lg um sjlfkrafa skrningu barna trflag mur. a ekki a vihafa skrningu barna upp a 16 ra aldrihj rkinu trarleg ea veraldleg lfsskounarflg.

Fyrir essu berst Simennt, flag sirnna hmanista slandi og a gengur me gu fordmi me v a skr ekki brn flagi.

Helgi og Simennt

Helgi grskai talsvert ritum um lfsskoanir og trml. Hann hafi kynnt sr sirnan hmanisma erlendum tungum ar sem tala var um "human etik" og "ethical humanism". Reynir Hararson einn af stofnflgum Simennt tti samskiptum vi Helga um a leyti sem stofna tti hmanskt flag kringum Borgaralegar athafnir. Hann kom auga eina athugasemd rklippusafni Helga ar sem st: "Eftirtaldir menn ahyllast simennt:...". Reyni fannst etta brsnjallt or og stakk upp v a flagi yri kalla Simennt, og gekk a eftir.Um stuttan tma uppr stofnun Simenntar ri 1990 kom Helgi nokkrum sinnum fundi hj flaginu en svo skildu leiir hans vi flagi enda einfari mikill.

Ekki aeins minnisvara!

Mtmlandinn mikli er n allur og hans barttureks verur lengi minnst. Hann barist fyrir frelsi og gegn kgun, en tti alltaf erfitt uppdrttar. g votta astandendum hans og vinum sam mna og vona a um hann rsi ekki einungis minnisvari, heldur einnig varanleg bt mannrttindum anda ess sem hann barist fyrir, .e. frelsi flks til a hafa sna eigin sannfringu og vera ekki innvgur opinberlega trflag sem barn.


mbl.is Vilja minnast Helga Hseassonar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

"Ef vi sleppum hendinni af rtum okkar Biblunni..."?

vor sndi RV frttaskringatt umsjn Boga gstssonar sem fjallai um mis vandaml sem steja a ensku Biskupakirkjunni, en hn var til vi klofning Hinriks 8. fr Kalsku kirkjunni og uppkomu mtmlendahreyfingarinnar 16. ld. Englandi var ekki til evangelsk-ltersk grein lkt og Norurlndunum heldur srstk tgfa mtmlendatrar formi Biskupakirkjunnar.Enska Biskupakirkjan sr ekki neinn yfirbiskup og kvarar sn ml me ingum biskupa fr breska Samveldinu og greinum Biskupakirkjunnar Bandarkjunum og Afrku.

Biskupakirkjan hefur ekki fylgteins veleim endurbtum sem mtmlendakirkjur Norurlndum og Norvestur-Evrpu, hafa komi a nokkru leyti, t.d. varandi vgslu kvenna biskupsembtti og aukna stt vi samkynhneig. Bandarkjunum gerist a frjlslyndu noraustur fylki a samkynhneigur prestur var vgur til biskupdms ar af Biskupakirkjunni amersku. etta olli miklum skjlfta og deilum innan aljlega hlutans og var essu kaft mtmlt ingi eirra Bretlandi. Sumir biskuparnir kvu a sniganga ingi mtmlaskyni. Mikilar deilur uru innan Biskupakirkjunnar og voru skiptar skoanir. msir kirkjumelimir gerur akast a bandarska samkynhneiga biskupnum fundi og eir tju ngju sna me hann vitlum. Hvort a essir melimir eru hinir dmigeru veit g ekki, en ljst er a eir eiga stuning hj msum biskupum.

A mrgu leyti minnti etta mig vandragang og kirkjuingsdeilur innan slensku jkirkjunnar egar a urfti mikil tk til a f meirabkstafstraan hluta hennar til a slaka kreddu sinni gagnvart vgslu samkynhneigra para. a ml er ekki enn til lykta leitt v tgfa jkirkjunnar hjnabndum samkynhneigra sem "stafest samvist" er ekkert anna en mismunun. Bir stjrnarflokkarnir hafa s gegnum etta og samykktu sustu landsingum snum a lgin landinu skyldu kvea um eina hjnabandslggjf. Eftir a bi er a ganga fr IceSave mlinu, verur vonandi hgt a sna sr a ger laga um btt mannrttindi landinu.

Aftur a Biskupakirkjunni. Hvers vegna stta margir biskupar hennar og melimir sig ekki vi samkynhneigan biskup? egar grannt er skoa, snst mli um hva er siferislega rtt og rangt eirra huga. etta er sklabkardmi um muninn siferi byggu gufri og tr annars vegar og hins vegar mannviringu og skynsemi einni saman.

Skoum etta nnar:

Kirkjugestur Biskupakirkjunnar Englandi var spurur lits af frttamanni RV um essi ml:

kirkjugestur

Konan, sem augljslega er kristin lsti hyggjum snum og skoun: "Ef vi sleppum hendinni af rtum okkar Biblunni, hva stendur eftir? Bara skoanir flks.. og Biblan er mjg skr sambandi vi samkynhneig."

a arf ekki vitnanna vi um a konan, sem endurspeglar hyggjur biskupanna einnig, er hr a koma a kjarna ess mls og dregur fram tvo mjg mikilvga gufrilega punkta:

  1. "Bara skoanir flks.." Samkvmt kristinni kenningu eru skoanir Gus mikilvgari en skoanir flks og v er konan tr sinni tr. Ef i tri mr ekki, gluggi aeins Bibluna.
  2. "Og Biblan er mjg skr sambandi vi samkynhneig." Um etta standa reyndar talsverar deilur innan kristinna trflaga og utan. Flk sem tekur alla Bibluna alvarlega er flest sammla essari konu, en eir sem jafnan lta kristni sem nr eingngu or Jes Krists, eru snggir a benda a hann hafi ekki lti nein styggaryri falla gar samkynhneigra. Reyndar eru engin or um samkynhneig eignu Jes Biblunni, hvorki neikv n jv, annig a a erskiljanlegt a flk sem leitar til Biblunnar leit a leisgn um afstu gagnvart samkynhneig taki or Pls postula sem hina gildu kristnu afstu. Rmverjabrfi 1:26-28

ess vegna hefur Gu ofurselt [mennina] svvirilegum girndum. Bi hafa konur breytt elilegum mkum elileg, og eins hafa lka karlar htt elilegum mkum vi konur og brunni losta hver til annars, karlmenn frmdu skmm me karlmnnum og tku t sjlfum sr makleg mlagjld villu sinnar.

brfi Pls postula til Korintumanna segir (6:9-10):

Viti r ekki, a rangltir munu ekki Gus rki erfa? Villist ekki! Hvorki munu saurlfsmenn, n skurgoadrkendur, hrkarlar n kynvillingar, jfar n slnir, drykkjumenn, lastmlir n rningjar Gus rki erfa.

a fer v ekki milli mla a Pll postuli, sem mikinn hluta efnis Nja Testamentsins og einn helsti frumkvull kristninnar, telur samkynhneig svvirilega girnd, skmm, villu, kynvillu og saurlifna. Er v nokku elilegt a kristi flk sem vill taka or Biblunnar alvarlega og haga sr orinu samkvmt, skuli fordma samkynhneig? Eins og kristna konan hr a ofan spyr, stendur nokku anna eftir en "bara skoanir flks" ef ekki er fari eftir boun Gus samkvmt Pli postula Biblunni?

Dmi um samkynhneig er ekki hi eina sem snir a boun Biblunnar er skjn vi msar r hmansku ea heimspekilegu skoanir sem flest vestrn (sk. ruu lndin) jflg ntmans ahyllast. T.d. eru kvenrttindi, rttur til fstureyinga, rttur til a tra ekki Gu, rttur allra til frelsis yfir lkama snum (afnm rlahalds), mynd okkar af heiminum (ekki skpunarverk), traust lknisfri (ekki bnir ea kraftaverk), samviskufrelsi (laus vi erfasynd og helvti), sifri (t.d. nytjahyggjan), sfnun fjrs (frjls markaur)og fleira komin til vegna frjlsrar hugsunar bygga manngildi (hmanisma)h trarlgmlum.

a er raun gerlegt fyrir siaa manneskju ntmans a tla sr a fylgja Biblunni utan kveinna almennra grundvallaratria henni sem hvort e eru sammannleg, eins og:

  • Gvilji og hjlpsemi - krleikur. Gullna reglan. Setja sig spor annarra.
  • Sigra illt me gu (gengur ekki allt upp ). Sbr "mjklegt andsvar stvar bri, en meiandi or vekur reii" (Orskv. 15:1).
  • Gefa glaur (slla er a gefa en iggja)
  • Hgvr - enga fgirni, frekar andlega fjrsji.
  • Monta sig ekki af gverkum (ekki beint stefnan dag).
  • Gestrisni
  • Viring fyrir verkamnnum
  • Elska nungann - huga a hag annarra
  • Gefast ekki upp - bartta (Leiti og r muni finna).
  • Nota tmann viturlega
  • Minnast jninga bandingja - minnsti brurinn
  • Vira stjrnvld og a au hafi srstakt vald (gusrki nr v ekki yfir ll svi, sbr. "Gjalda keisaranum a sem keisarans er og Gui a sem Gus er")
  • reytast ekki a gera (rtt) gott, .e. olgi.
  • ruleysi - hafa ekki hyggjur af morgundeginum. Stismi Forn-Grikkja og Rmverja 1-2. aldar var hru heimspeki ruleysis og v var ruleysi ekkert ntt.
  • Lof barna eftirsknarvert. Barngska.
  • Miskunnsemi - ri misjfn Biblunni og talsver dmharka sumu.
  • Huga a bgstddum - ein af rsum frumkristninnar Rm, sem vann henni hve mest fylgi.
  • Heill hinum rttltu - rttltishungur.
  • Vera seinn til reii, .e. taumhald skapsmuna, en ekki tkst mrgumkristnum leitogum vel upp essu gegnum aldirnar.
  • Jafnri - "a rignir yfir rttlta sem ranglta" - dma ekki of hart. Aftur, talsverir misbrestir hafa ori essu.
  • Annar sns gefinn - "sll er s er afbrotin eru hulin".
  • Friur metinn - "slir eru friflytjendur". Aftur - mislegt sem boai ea rttltti str .
  • Vira eignartt - " skalt ekki stela".
  • Vira lf
  • Vira lofor um trsemi vi maka

essi listi snir e.t.v. best af hverju kristi sigi er auugt af msu gu og hefur lifa af gegnum aldirnar, en egar jkva leibeiningu ritningarinnar skortir ea a or hennar eru hreinlega andst ntma hugmyndum okkar um mannviringu, jafnrtti, jafnri, einstaklingsfrelsi og siferilegar kvaranir flknum siferilegum litamlum (fstureyingar, lknardrp, kvaranir rttarkerfinu, refsingar og margt fleira), vandast mli verulega fyrir kristnar manneskjur.

strum knnunum (Gallup og Flagsvsindastofnun H) hrlendis hefur komi ljs a aeins 8-10% slendinga tra hinn gufrilega kjarna kristninnar (allt "gustali" eins og a er gjarnan kalla), eins og tr upprisun, meyfingunaea lf himnarki eftir dauann. a um 50% segjast vera kristnir og um 90% su skrir kristin trflg, virast samkvmt essu aeins um 8-10% sem nota bkstaf Biblunnar til a leibeina sr. Me rum orum; 9 af hverju 10 kristnum sfnuum (en 1/5 eirra sem skilgreina sig kristna), eru lklegir til a velja sr hin almennu siabo kristninnar ( listanum hr a ofan) samkvmt v sem hljmgrunn almennri skynsemi eirra og passar vi prfun vi raunveruleikann, frekar en a fylgja boun Biblunnar einu og llu sem ar er skrifa. Flestir kristnum sfnuum eru v a sem m segja "menningarlega" kristnir og fylgja raun bara taranda jflagsins heild og eigin dmgreind hva siferilega leibeiningu varar. etta er a mestu hmanskt vihorf, .e. a skynsemi og raunsi s a sem mestu skipti. Merkilegt er a etta passar einnig vi hina svoklluu Fjallru Jes ar sem hann tti a hafa sagt a krleikurinn s tr og von fremri. Hin hmanska tgfa er s a velviljinn s lykilatrii siferinu og saman me frelsi, mannviringu og sambyrg.

a er v margt lkt me kristni og hmanisma, en gustrin hefur "yfirbyggingu" sem manngildishyggjan sr ekki rf fyrir ea tilgang me. kristni er siferi tskrt me v a a komi fr yfirvaldinu "Drottni almttugum, skapara himins og jarar" og arfnast a v ekki eiginlegs rkstunings. Sem betur fer eru mrg hin almennu siabo kristninnar gtu samrmi vi skynsemishyggju hmanismans og almenna raunhyggju jflaginu, en egar siabo kristninnar gera a ekki (t.d. varandi samkynhneig), vandast mli, vegna upprunans. Eins og kirkjugesturinn hr a ofan segir, standa bara eftir "skoanir flksins". a er ekkert grn fyrir hinn sanntraa og leggja nkvm or Drottins til hliar og fylgja tlkun hinna frjlslyndu (menningarlega kristnu) um a Jes hefi vilja slaka mlum nafni krleikans. Slkt myndar stra holu ryggis og tta um a kirkjan s a spillast. Hinn sanntrai (trir samkvmt bkstafnum) ekki ann valkost a hugsa siferisleg litaml t fr eigin skynsemi v sifri kristninnar byggir ekki rkleislu ea stefnumiari skoun (T.d. nytjahyggjan setur stefnuna hmrkun hamingjunnar) mlanna, heldur eingngu v a fylgja ori Gus eins og a er rita hinni heilgu ritningu.

Hinn sannkristni einstaklingur hefur v lst sig endalausa klemmu milli ora Gus og taranda samtmans sem kemst a nrri niurstu vegna sfelldrar endurskounar mla og run rkrunnar (hin vsindalega og skynsama nlgun). annig hefur kristnin ori a gefa bkstafinn (srtkar leibeiningar ritninganna) smm saman upp btinn vegna rstings fr hmanskri run, srstaklega vestrnum jflgum. etta gerist me eftirfarandi mti:

  • Kirkjan segir a Biblan hafi veri rangtlku. T.d. Pll postuli tali ekki fyrir munn kristinna mli samkynhneigra og almennur krleiksboskapur Jes s a sem gildi.
  • Kirkjan segir a kveinn hluti Biblunnar s rauninni lj ea lkingarml, sbr. skpunarsagan, sem af "sjlfsgu" tskri ekki run lfvera ea tilur mannsins. Samt htta eir ekki a ylja upp or eins og "skpunarverki" og "skapari himins og jarar".
  • Kirkjan segir a um ingarvillur s a ra, ea hreinlega breytir Biblunni undir yfirskyni "nrrar ingar" til a gera hana bolegri samtmanum. T.d. breyting persnufornfnum njustu "ingunni" til ess a hfa til beggja kynja, sta einungis karlmanna.
  • Kirkjan segir a Gamla Testamenti (sem er fullt af hinum reia, hefnigjarna Gui og msu ofbeldi) s hluti af gamalli arfleif en ekki raun (hin sibtta) kristni samkvmt Frelsaranum.
  • Kirkjan gefur eftir n srstakra tskringa.Stundum verur biskup a segja af sr ea annar trarleitogi nr yfirhndinni, til ess a breytingin ni gegn.

a er ljst a boorasifri (gufri: The Divine Command Theory) trarbraga gengur aldrei upp til lengdar. a er vissulega til mikillar einfldunar fyrir marga a eitthva s bara "banna af Gui" og annig urfi ekki a blanda neinum tilfinningum mli ea efast um hlutlgni eirra sem taka kvarnir skv. boorum Gus. Ef allir fara eftir lgmli Gusvirist ekki vera gert upp milli flks. helgast meali af v a uppskera verlaun himnum efsta degi. Hinn trai arf ekki a leita annars tilgangs fyrir v a gera rtt.

S essi gufrilega forsenda siferis samykkt lendum hins vegar vi alvarlegri versgn sem t.d. Forn-Grikkinn Skrates koma auga lngu ur en kristnin fddist. (Booranotkun trarbragavar ekki n nlinni kristninni) Ltum valkosti hins traa til tskringar siferi samkvmt boskap Biblunnar:

  1. Vi eigum a vera sannsgul v a gu fyrirskipar a. Sannsgli er v mgulega hvorki g n slm, heldur einungis rtt af v a gu setti fram boor um hana. Gu getur bi til boor eftir eigin vilja og gti v skipa flki a ljga. Lygin yri annig a dyg ef hn vri skipu af Gui. Getti Gus rur (eins og afstaa hans til samkynhneigar) og a a vera gott a sem hann boar hvort sem a a er sannsgli ea lygar. Me essu fellur hugmyndin um brigula "gsku Gus" v a gengur ekki upp a Gu s jafn lofsverur fyrir a fyrirskipa sannsgli ea lygar.
  2. Gu segir okkur a segir okkur a segja satt af v a a er rtt. Gu sem er alvitur veit a sannsgli er betri en fals og v eru kvaranir hans ekki har getta. Um hann m v segja a hann s gur. etta virist hafa leyst allan vanda gufrinnar en raun hafnar etta hinum gufrilega skilningi rttu og rngu. Me essu erum vi a segja a a s til mlikvari a hva s rtt og rangt h vilja Gus. a a gu viti ea sji a sannsgli er rttari en fals, er allt anna en a segja a hann geri hana rtta. annig a ef a vi viljum vita af hverju vi eigum a vera sannsgul, er ekki miki vit svarinu "af v a Gu skipar svo fyrir". a m spyrja fram; "af hverju skipar Gu svo fyrir".

Fr trarlegu sjnarmii er vart hgt a stta sig vi a boor Gus byggist getta og a gska Gus s ekki til staar (1) og v verur a fallast a til s mlikvari rtt og rangt, sem s hur vilja Gus (2). *

essi rkleisla snir a siferi byggt boorasifri (boorakenning) lendir andstu vi hugmyndina um gsku Gus (og dmgreind) og v er a gulaus mlikvari sem raun er vimii. etta hafa frgir gufringar (d.d. Tmas fr Aquino) viurkennt, en msir arir malda minn og sagt a samt komi Gu einhvern veginn inn a hva s rtt og rangt. Mli fer bara endalausa hringi. Rtt eins og a er ekki hgt a sna fram me neinum rkum a Gu s til, er ekki hgt a sna fram a me rkum a siferi geti byggt skipunum algs Gus.

Til ess a lifa af og falla ekki djpa n hj bum vestrnna ja arf kirkjan a fallast hinn gulega mlikvara gs og ills, rtts og rangs (veraldlegur mlikvari skynsemishyggju og manngildis) og nota r afsakanir (sj a ofan) sem hn hefur svo oft nota "sigrum" snum fr v a Upplsingin me hmanismanum tk a breyta heiminum fr miri 16. ld. Til ess a sundrast ekki og missa ekki alla fylgjendur sna arfkirkjan a fylgja hinum mralska taranda. Hn hefur sjaldnast sjlf tt frumkvi a breytingum v a lgml Gus Biblunnar um a hn s heilg festir kirkjuna kreddufestu og haldssemi. Bkstafurinn tapar v endanum, ellegar tapar kirkjan flkinu. esskonar eftirgjf verur v raun "sigur" kirkjunnar v a hn verur hmanskari og meira stt vi hinn almenna melim kjlfari.

a er v innbygg hrsni (ea siferileg mtsgn) kristni og eim trarbrgum sem byggja boorasiferi. egar boin og bnnin ganga ekki upp, er eim kasta burt til a halda vinsldir, lifibrau og vld yfir hugarfari og siferi flks. Sagan er jafnvel flsu og framfarirnar akkaar eingnguumbtaeli kristninnar, egar raun var kristnin a gefa eftir vegna runar hmansku siferi. (Sj m slkasguflsun inngangi Aalnmsskrr kristinfri, sifri og trarbragafri ar sem sagt er a siferisgildi jarinnar su upprunin r kristni en ekki minnst t.d. satr ea hmanska heimspeki. Sj gagnrni mna nnar hr) Forsendur siferis geta aldrei veri vegna "algs Gus" eins og hr hefur veri raki. hinum endurbtta siferiskjarna er san fram haldi a kla hann gufrilegum bningi me skrautlegum seremnum, fallegum trarbyggingum,bnum og fgru oragjlfi um skpunarverki og a Gu s krleikursem gi lfi ri tilgangi. fram er haldi uppi blekkingunni um a allt eigi upphaf Gui, rtt fyrir a hafa fallist anna raun. essum leiker san haldi uppi af rkinu.

n samflagsins, .e. melima sinna vri kristin kirkja lti anna en relt lfsskounarkerfi sem hugsanlega hafi msar framfarir a fra fyrstu1200 tbreislurin sn til jflaga sem skorti t.d. skipulega hjlp til bgstaddra menningu sna, en hefur um lei veri helsti dragbtur framfara (einstaka prestar gar undantekningar) og srstaklega sustu 800 r sn ea svo. vert ofan boskap eigin ritningu hefur hn safna grarlegum aui og situr llum srrttindum sem hn hefur afla sr eins og ormur gulli. Eins og listi hins ga boskaps kristninnar hr a ofan gefur til kynna hefur hn stula a msu gu, en a er kominn tmi til a ra okkur fram og yfirgefa hina rfu og mynduu hugmynd um "Gu" ar sem hn hjlpar okkur ekki til a vita muninn rttu og rngu.Fyrir jflg aburast me trarbrg ereins og a reyna a aka inn framtina me handbremsuna . Gushugmyndin er ekki bara rf, heldur er hn einnig til travala.

endanum eru a "bara skoanir flks" sem bera okkur inn framtina v a er raun ekkert "bara". Skoanir okkar, flksins,eru eindrmtasta eign okkar og vi urfum a halda flkjustiginu sem minnstu og sem flestum upplstum til a skapa betra lf. Vanmetum ekki hugann og a sem vi getum orka me velvilja og raunsi a leiarljsi!

Gar stundir og akkir fyrir a hafa olinmi til a lesa etta langa grein!

* Sj nnar bkinni Straumar og stefnur sifri, kafli 4; Eru trarbrg forsendur siferis, hf. James Rachels (. Jn Kalmannsson), Sifristofnun H og Hsklatgfan 1997.


Sannir amerkanar eru enn til!

Hverjum ykir sinn fugl fagur og n hef g fundi fallegan amerskan rn sem talar undurfagra tnlist mn eyru. Hlusti kru! Hlusti!

Hmanistinn Pete Stark er fyrsti ingmaur Bandarkjanna til a lsa v yfir opinberlega a hann s gulaus. etta er greinilega hinn vnsti maur og amersk hetja sinni snnu mynd. Hann veit hva landsfeurnir, Thomas Jefferson og flagar ttu vi me askilnai rkis og kirkju. Verst a slensk stjrnvld hafa aldrei skili a fyllilega, en a er ekki ll von ti. ;-)

Eftir a hafa lesi um vibjsleg smdarmor Jrdanu (og Norurlndunum ar ur) og s kvenhatara og ofbeldisseggi snsku krimmamyndinni "Karlar sem hata konur", voru a Leifur Geir og Pete Stark sem bjrguu deginum.


Hvers vegna a gagnrna kukl og hindurvitni?

g var spurur a vhvort a heilavottur s nokku verri mefer en nnur ef a flki lur vel af v.

a spyrja sig margir essa eftir a eir/r gera sr grein fyrir v a kukl og trarbrg (ein ger hindurvitna) snast ekki um sannanlega hluti, heldur myndaan hugarheim. frimli snst etta um a hvort a svokllu "placebo" ea lyfleysuhrif su rttltanleg ea ekki. Er lagi a ljga til a n tiltluum rangri mefer ea boalfsskoun sem byggir tr myndaar verur?

Svar: Almenna siareglan sem gtel a s rtt, er a a s ekki lagi a nota lyfleysuhrif viljandi (lygar um mefer), en g tla ekki a tiloka a a geta komi upp kvein sjaldgf neyartilvik ar sem slk lygi gti veri rttltanleg um skamman tma og er g auvita ekki a tala um markassetngu ea boun slkra lyga til hpa flks. g hef aldrei tali mig urfa a beita essu og etta er ekki leyft skv. siareglum lkna. a er v mjg sterkt grundvallaratrii a blekkja ekki neinn hva meferir varar.

Skainn af viljandi beitingu lyfleysuhrifa og blekkinga til a n kvenu meferarmarkmii er eftirfarandi:

  1. Horft er framhj metnaarfyllri og raunsannri mefer
  2. Horft framhj v sumum tilvikum a a er engin ekkt mefer og v er algun a eim raunveruleikaseinka.
  3. Mgulega skalegt heilsu ess sem fr kuklmeferina. Margar kuklmeferir eru skalausar v a r eru n virkni (t.d. hmepata) en sumar eru skalegar beint (sveltikrar ea notkun httulegra nttruefna) ea beint (flk missir af bjargandi mefer).
  4. Eyilegging ekkingu, v kuklekking breiist t og elur fordmum gagnvart vsindalegri ekkingu.
  5. Eyilegging mannaui. Flk sem lrir og svo ikar kukl er oftast a flk sem er mest blekkt og a eyir tma, f og vinnu a ika a a gefa flki "nju ftin keisarans". a er sun krftum flks.
  6. Fjrhagslegt tap msa vegu. Kostnaur vi a lra kukl og svo eysla flks a kaupa gagnslausar kukllausnir. Gagn af lyfleysuhrifum verra t stuttum tma. Aukinn kostnaur heilbrigiskerfinu vegna skasemi kuklsins heilsu flks. Alverst yri ef kuklgreinar yru teknar upp arma hins opinbera ea studdar af tryggingasjum.

Fleira mtti tna til en etta eru aalatriin. Heilmiki hefur veri skrifa um lyfleysuhrifin og stundum eru au notu beinlnis til a skaa og heita nocebo, sbr flk sem hrir lftruna r flki me v a sp fyrir um heilsutapi hj v ea miklum nttruhamfrum. Svartigaldur og woodoo eru eirrar ttar. g hvet til meiri umru um placebo hrifin jflaginu.

Gar stundir!


Fyrir 1. flokks egna slands

frtt Frttablasins Hlfur milljarur Hallgrmskirkjuturn . 22. jn sl. (bls. 2) kemur fram a borgarstjrnin hafi velt fyrir sr v a me fyrirhuguu 228 milljna framlagi snu ( mti rkinu) hafi hn mgulega veri a brjta jafnri gagnvart rum trflgum.

a brot jafnri var fljtt afgreitt sem mun lttara l vogarskl rttltisins v um vri a ra hfukirkju landsins og eitt helsta kennileiti Reykjavikurborgar sem jafnframt er hluti af byggingarsgu slands.

essu m svara me v a rtt eins og a Valhll, hs Sjlfstismanna er ekki hfuskrifstofa stjrnmla landsins er ekki rttltanlegt a kalla essa kirkju eins safnaar einhverja hfukirkju allra landsmanna. Slkt er hreinn yfirgangur.

Vissulega er Hallgrmskirkja kennileiti og hluti af byggingarsgunni, en hn er einkaeign trflags sem digra sji og er ekki vorkunn a standa undir eigin vihaldi. jkirkjan fr a njta ess a hafa essa kirkju einum besta sta borgarinnar og v tti hn a sna fulla byrg vihaldi hennar og tliti svo ekki veri lti af.

eirri bk sem stoltir kristnir menn vilja gjarnan kalla bk bkanna segir mrgum stum a n fyrir augum Gus almttugs felist ekki v a safna veraldlegum aui, heldur fylgja orinu og deila brauinu, sbr. hin gtu or Lk. 9,25:

Hva stoar a manninn a eignast allan heiminn, en tna ea fyrirgjra sjlfum sr?

hinn bginn stendur enn fleiri stum smu bk a Gu og hinn erfafrilega mgulega sonur hans Jes, su alfa og mega alls sem hugsast getur, srstaklega hluta eins og skoras valds, krleika, visku, fyrirgefningu, hjlpris og reianleika. Hyggilegt s a treysta Gu og lta ekki mannlega skynsemi vlast fyrir. fagurgylltri bkinni Or dagsins r Biblunni eftir hinn stsla biskup laf Sklason, sem fkk berandi sta bkabum yfir fermingartmann sastlii vor, m lesa perlur eins og fyrir daginn 5. ma:

Treystu Drottni af llu hjarta, en reiddu ig ekki eigi hyggjuvit (Orskv. 3,5).

nnur tilvitnun essari bk lafs ber ess vitni um hvaan sumir kristnir trarleitogar landsins f glrulausu hugmynd a ekkert eigi upphaf utan kristninnar, v fyrir daginn 21. jn er vitna Jh. 15,5:

S ber mikinn vxt, sem er mr og g honum, en n mn geti r alls ekkert gjrt.

rtt fyrir boskap um ngjusemi, var a fyrsta verk frumkirkjunnar Rm 2-4. ld a safna grarlegum aui. a var ekki algengt a flk eftirlti kirkjunni rijung eigna sinna af sr ltnum. essi stefna tryggi henni veraldlegt vald og hinn rkulegi boskapur hennar um skora einri yfir trarlfi flks geri hana kaflega hentuga fyrir keisara og einrisherra, sem samvinnu vi biskupa gtu tryggt vld sn enn frekar me gulegri blessun.

givald etta hrundi me tilkomu hmanskrar og vsindalegrar hugsunar sem gjrbreytti heimsmynd manna og gaf rni til sjlfsti og frjlsra skoanaskipta, en leifar ess lifa enn gu lfi mrgum vestrnum jflgum.

svii lfsskoana og trarlfs slendinga hefur hin evangelsk-lterska kirkja skapa sr rkileg forrttindi og srstakan agang a stjrnvldum. Ein kirkna er hn launum hj jinni og um hana hefur aldrei veri kosi. Grarlegur kostnaur vi hana hefur aldrei fengi a komast upp pallbor stjrnmlaumrunnar, rtt fyrir a hn minnki hlutfallslega me hverju ri og er n me undir 80% landsmanna skra. Me aflgn hennar mtti spara 3-6 milljara rlega h mismunandi tfrsluleium. jnar hennar rukka hvort e er gjld fyrir athafnir svo hverju er veri a tapa?

Simennt, flagi sirnna hmanista, var neita um hsaleigustyrk (kr. 250 sund vegna leigu kennsluhsnis vi borgaralega fermingu) af hlfu Reykjavkurborg sastliinn vetur, en sama tma felldi borgin niur 17 milljna krnu skuld Langholtskirkju og n a greia rflega 228 milljnir til vigerar Hallgrmskirkju nstu rin og bist via rki geri hi sama. Digrir sjir jkirkjunnar og miklar jareignir mega vaxta sig frii.

satrarflaginu var neita af dmstlum agangi a jfnunarsji kirkna egar a vildi lta reyna 64. mlsgrein stjrnarskrrinnar um a:

...enginn megi neins missa af borgaralegum og jlegum rttindum fyrir sakir trarbraga sinna,...

a blasir vi, en fir vilja heyra a eir 2. flokks og 3. flokks egnar jarinnar (20.6%) sem ekki eru jkirkjunni eru mehndlu sem menningarleg rhrk andlit sem ekki arf a horfa framan .

Jes tti a hafa deilt t braui til allra, en ef a a er kristi sigi sem strir hnd stjrnvalda tdeilingu brausins til lfsskounarflaga slandi, er boskapur ess raun s a aeins eitt flag s verugt. Hinn evangelsk-lterski (gagnkynhneigi karl-) maur slands er hinn tvaldi og saga hans og eignir eru ru mikilvgara.

----

Grein essi var birt Morgunblainu dag 10. jl 2009.

Athugasemd vegna prentgfu greinarinnar: Prfarkalesari blasins breytti ar mynd orsins "mgulega" yfir "mgulegi" og fkk v setningin um Gu og Jes dlti ara merkingu fyrir viki. tlunin er a segja a a s erfafrilega mgulegt a geta son ann veg sem Gu a hafa geti Jes me Maru, en ekki a segja a Jes s mgulegur.


Nei, hann er a alls ekki - einfldum lfi!

Gu er ekki nausynlegur frekar en snu ungabarni ea tlsn tndum manni. Hugmyndin um gu flkist bara fyrir flki og br til gerviheim sem erlktog a synda grjnagraut.

Franski stjrnufringurinn og elisfringurninn Pierre Laplace (1749-1827) fkk athugasemd fr Napoleon Bonaparte keisara eftir a honum var kynnt bk LaPlace, Himnesk gangverk, sem tskrialheiminn algerlega t fr nttrulegum forsendum n ess a minnstvri einu ori gu. Napoleon hafi gaman a v a koma me athugasemdir sem gtu komi flatt upp flk ea a tt vandrum me a svara:

"eir segja mr a hafir skrifa essa stru bk um alheiminn, en hvergi minnst Skaparann henni" sagi Napoleon

Laplace svarai: "g hafi enga rf fyrir tilgtu!"

Napoleon hafi gaman af svarinu og sagi talska strfringnum og stjrnufringnum Lagrange fr essu. Lagrange sagi : "Ah, a er fn tilgta. Hn tskrir svo margt". .e. tilgtan um a engin rf s fyrir gu, tskri margt.

etta fellur a ru heimspekilegu hugtaki sem kallast Rakvlabla Occams, (William Occam 1285-1349) sem tskrir a arfa vibtur vi tilgtur gera r ekki rttari ea betri en r sem innihalda einungis kjarna mlsins. T.d. btir a ekki neinu vi skilning okkar eli siferis ea sporgngu himintunglanna a bta vi einhverri veru tskringuna, egar tilgtur byggar nttrulegu eli ngja fyllilega.

essari umru er mikilvgt a skilja milli gushugmyndarinnar og trarsamflags sem inniheldur margvslega mannlega og flagslega tti sem koma a gagni. eir ttir urfa ekki raun guinn egar betur er a g. Samhjlp, samhugur, samhygg, sambyrg, stuningur vi hvort anna og velvilji er allt sem arf. "All you need is love" sungu Btlarnir. Hldum essu einfldu takk! Wink


mbl.is Er Gu nausynlegur?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sknarfrin hans Karls biskups fullri sveiflu

essari frtt Mbl.is af Kirkjuingi unga flksins hj jkirkjunni segir:

inginu kom einnig fram hvatning til a efla boun kirkjunnar framhaldssklum, me vsan til mikilvgis ess a sjnarmi kirkju og trar yrftu einnig a heyrast ar.

a er greinilega ekkert launungaml hj eim a boa kristni framhaldssklum rtt eins og ekkert vri sjlfsagara opinberum sklum allra landsmanna. a er ekki einu sinni reynt a sna tillitssemi a nefna etta frslu. Nei a skal efla BOUN kirkjunnar framhaldssklum.

Svo segir frttinni:

lagi ingi til a jkirkjan marki sr stefnu skulsstarfi minni sfnuum, me a huga a vinna samvinnu vi sveitarflgin og stofnanir ess.

g beini athyglinni a: "...a vinna samvinnu vi sveitarflgin og stofnanir ess". etta er alveg makalaust. etta ir ekkert anna en a jkirkjan vill nta sr opinbera astu og f annarra stofnana en sinna eigin til a boa tr sna. Margir jkirkjuprestar vera fir ef sagt er a hn s "rkiskirkja" v hn ykist vera svo sjlfst og h rkinu. Hn er a vissulega en algerlega snum skilmlum, .e. hn iggur sknargjld, full laun handa prestum snum (og ekki af verri endanum), menntun og hsbyggingar auk stjrnarskrrlegrar verndar og srstakrar heiursstu vi upphaf hvers ings Alingis. Fleira mtti tna til en mti hltur a vera lgmarkskrafa stjrnvalda og opinberra stofnana a kirkjan komi ekki me virkt trbo inn r. Um 20% jarinnar "tra ekki" ri mtt (Gallup 2004) og a megin uppbyggingu er etta land byggt upp veraldlegan mta annig a mennta- og heilbrigisstofnanir, dmskerfi og framkvmdavald urfi ekki a lta kirkjulegu valdi ea rri vi sn strf.

svfni jkirkjunnar vi a brjta essari megin reglu sem er fullum takti vi kvi mannrttindasttmla um "jafna mefer" allra egna innan hins opinbera geira, er me lkindum og tlar ekki a taka enda rtt fyrir mtmli va a sastliin r. krafti strar sinnar, peninga og vissu um rttmti bounar sinnar inn alla kima jflagsins tlar jkirkjan sr a vera allsrandi. Simennt hefur mtmlt essari stefnu jkirkjunnar og fyrir a fkk flagi einkunnina "hatrmm samtk" r munni Karls Sigurbjrnssonar biskups, boara krleiks Krists, fyrir um ri san. Slk or eru ekkert grn fyrir flag semhefur boribyrg kennslu um sund ungmenna fyrir Borgaralega fermingu undanfarin 20 r og hefur byrga umfjllun um sifri sem eitt af snum megin markmium.

N fura sig eflaust margir yfir v hvers vegna maur fettir fingur t boun kristinnar trar framhaldssklum. stan er tvtt.

  • fyrsta lagi tel g a lfsskounarflg (bi trarleg og veraldleg) eigi a tilheyra einkageiranum v um au verur aldrei ngilegt samkomulag um eina skoun ea lfssn, til a taka megi eitt ea nokkur eirra t fyrir og gefa forrttindi innan opinbera geirans. Hr gildir einu hvort a eitthva flag er meirihluta ea ekki v mannrttindi eru ger til a vernda hag minnihlutahpa. Mannrttindi eru samin til a tryggja llum jafnan agang og fri fr rri og boun utanakomandi hpa innan kerfa eins og hins almenna menntakerfis.
  • ru lagi tel g a a s til betri lfsskoun en s trarlega og v finnst mr slmt ef prestar f a boa og innrta tr sna opinberum sklum. A sama skapi skil g a prestum tti slmt ef g fengi a boa lfsskoun mna opinberum sklum og v er best a hvorugur fi agang a sklunum nema rtt til a kynna einstku sinnum skoanir frslufundum utan sklatma, fyrir brn ekki yngri en 13 ra.

Ekkert lfsskounarflag a f a dreifa bounarritum snum keypis barnasklum. Sklar eru ekki vettvangur gjafa fr trflgum ea klbbum tengdum eim. Ef foreldrar telja a brn sn hefu gott af v a lesa eitthva trarrit er a eirra a tvega eim a ea bija trflag um a gefa barninu a. Sklar landsins eiga ekki a koma stainn fyrir a uppeldi foreldra sem eirhafa val uma gefa barni snu um siferi, tr, lfsskoanir og stjrnml. Hlutverk sklanna er a fra hlutlgan mta og s frsla a koma fr kennurunum og menntakerfinu en ekki hagsmunasamtkum ti b.

N tmum naflaskounar lfi okkar og siferi kjlfar efnahagslegs hruns strstu fyrirtkja landsins og hagkerfisins, er einnig tmi til a efla rkhyggju og raunsi llum svium. jin arf ekki ailum ea samtkuma halda sem kja og tala upp mynda mikilvgi sitt og vermti, hvorki efnahagslega sviinu n hinu siferislega (andlega, trarlegaea hugarfarslega). Slta arf hin elilegu fjrhagstengsl rkis og kirkju og spara annig milljara ri hverju. egar jkirkjan er orin bara hin Evangelsk-Lterska kirkja slandi, rekin af eigin verleikum og flagsmnnum sem ekki lengur yru skrir sjlfkrafa vi fingu ea skrn, heldur egar eir taka upplsta kvrum vi 16-18 ra aldurinn ski eir ess, kmi ljs hinn raunverulegi stuningur vi hana. g efast ekki um a hann yri talsverur v rtt fyrir gusrugl gerir kirkjan margt gott en g efast ekki heldur um a hn myndi missa umtalsveran fjlda flagsmanna og yri a komast af n launa til presta sinna sem eru hrri en margir srfrimenntair lknar f hj rkinu. Hn yri a reia sig eigin ftur sta ess a mergsjga rki og allan almenning. Af llum vibrgum jna hennar virist jkirkjunni er alveg sama um etta v a hn ykist vera sjlfst og vera ekki "rkiskirkja" ntur hn ess a maka krkinn lkt og httufjrfestar mean vel rar og seilist meira en hn skili svo lengi sem astaan er fyrir hendi og flestir egja. Hn gefur ekki neitt eftir a sumir innan hennar viti rtt hennar. Slkt er ekki siara manna siur, en lkt og Guni gstsson fyrrverandi landbnaarrherra sagi egar hann var spurur a v hva vri "kristilegt sigi" Kastljsinu, virist a einkennast helst a v "a verndajkirkjuna".

lafur Stefnsson handboltakappi og heimspekiplari sagi nokku merkilegt vitali snu vi Evu Maru grkveldi RV. Inntak ora hans var a valdafgrur kmust upp me slma hluti mean flk vri uppteki vi afreyingarefni miss konar sta ess a nta tma sinn til a last ekkingu jflaginu. Hann sagist frekar lesa Laxnes en a tala vi hinn heimsfrgaDjorkowitz handboltakappa. arna virist mr a lafur vera a lsa sinnuleysingjum jflagsins gagnvart plitk og af mnum athugunum snist mr a hi sama eigi vi um stran hluta jarinnar gagnvart trmlum ea lfsskounarmlum. jkirkjan ntur ess a hafa ali upp margar kynslir slendinga (m.a. me valdi snu kennsluefni trarbragafri sklum) sem hafa nr enga gagnrna og hlutlga ekkingu hugmyndasgunni og tilur trarbraga ea eim hrifum sem rkrn trarhugsun getur haft gjrir manna. Flk veit almennt t.d. ekkert um hmanisma og sralti um Upplsinguna. essum mlum rkir nr algert navitet landinu og flk ltur mata sig Trarjtningunni og Fair vorinu lkt og heiladauir svefngenglar, lngu eftir a afskunin um elilega trgirni sku er runnin t.

Er ekki kominn tmi til a stoppa essum svefngengilshtti llum svium mannlfsins? Er ekki kominn tmi til a stefna svolti hrra og um lei mannlegar? Er ekki kominn tmi til a htta a lta mata okkur af barnalegum hugmyndum plitk, efnahagsmlum, heilsufrum kuklaraog aldagamalli hugsanalgreglu nafni gua fr botni Mijararhafs ar sem mnnum blirreglulegar og meira en vast annars staar allt fr uppfinningu essa gerrislegu stjrnkerfa? jin n a segja nei takk vi essu og taka upp byrga siferisstefnu bygga velvilja, mannviringu, byrg, raunsi og faglegri ekkingu.


mbl.is Ungt flk ingai um mlefni kirkjunnar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nausynlegur askilnaur trarbraga og stjrnmla

Myndskeii hr a nean snir hvers vegna trarbrg og stjrnml fara ekki saman og .a.l. hvers vegna trarbrg eiga ekki a njta rkisverndar.

Konan sem hr situr fyrir svrum ks McCain og Palin v a au standa fyrir tr hennar burt s fr stjrnmlastefnu eirra. Fyrir henni eru stjrnmlin aukaatrii. McCain mun gera a rtta v hn telur a hann treysti gu. Hn trir v blint a gu muni leibeina honum og annig liggi hagsmunir hennar og McCain saman. Hn hefur teki sr varanlegtfr fr v a hugsa fyrir sig sjlfa trausti ess a myndu vera himnum beini llu rttan farveg. annig afsalar hn sr raun sjlfsti snu og v a vera hugsandi manneskja, n ess a gera sr grein fyrir v. Slkur er mttur trarinnar. Nsta vor munu sundir slenskra barna jta v a gera "Jes a leitoga lfs sns" vi altari trarlegra ferminga. A hvaa leyti barni a takmarka leitogahlutverk Gus og Jes?


Fundur um kennslu kristinfri, sifri og trarbragafri

jni fyrra kva Mannrttindadmstll Evrpu Strasbourg (MDES) upp dm mli nokkurra foreldra gegn norska rkinu - svokalla Flger ml. Mli kom til vegna ess a foreldrarnir tldu a a hallai verulega arar lfsskoanir en kristni nmsefni fagsins kristendomskunnskap med religions- og livssynsorientering (KRL, Kristni, trarbrg og lfsskoanir) og r hluta-undangur sem brn eirra gtu fengi fr faginu tsettu au fyrir mismunun. Mli byrjai Noregi ri 1995 og tapaist fyrir llum dmstigum Noregi. Mli fr svo fyrir nefndarlit Mannrttindanefndar S, sem lyktai me foreldrunum. Loks fr mli fyrir MDES og lauk fyrra me v a dmt var foreldrunum vil. Tali var a essar hluta-undangur gengju ekki upp, nmi vri of einsleitt af kristni og broti vri rtti barnanna til nms me v a setja au astur sem brytu rtti foreldranna til a ala au upp samkvmt eigin sannfringu.

dag kl 16, fundarsal jminjasafnsins mun Simennt, flag sirnna hmanista slandi kynna etta ml og hafa fengi hinga til lands boi norsku hmanistasamtakanna, Human Etisk Forbund, lgfringinn Lorentz Stavrum, en hann flutti umrtt ml norsku foreldranna fyrir Mannrttindadmstlnum Strasbourg. Upplsingarnar koma v hr fr fyrstu hendi og fr manni sem gerekkir mli.

Ml etta komst hmli fyrir ri san egar menntamlarherra bar upp tillgu a oralagi "kristi sigi" skyldi vkja fyrir nokkrum vel vldum orum sem lstu almennt viurkenndum siferisgildum eins og umburarlyndi og viringu. sta essa var m.a. niurstaa essa dms mli norsku foreldranna gegn norska rkinu, en einnig vegna "fjlda bendinga" aila jflaginu. etta var rtt hugsa hj rherra og rgjfum hennar og jnai eim tilgangi a eyrnamerkja ekki starfsemi skla einhverri einni tr svo a hn vri strst landinu. jnai etta einnig tilgangi ess a taka tillit til vaxandi fjlbreytileika lfsskounum landinu.

a fr svo a varmenn taka jkirkjunnar og kristni landinu httu ekki a nagast rherra og menntamlanefnd fyrr en samykkt var a setja "kristileg arfleif" inn lagatillguna annig a enn hefi kristnin srstakan sess lgunum. Einn prestssonur, alingismaur Framsknarflokknum sem tti sti nefndinni komst a eirri "snilldar" niurstu a Flger mli hefi alls ekki fjalla um ess konar oralag lgum og a a vri viurkennt a kristni tti a skipa stran sess nmsefni ja ar sem hn hefi haft mikil hrif. Strangt til teki var etta rtt hj Framsknarmanninum svona rtt eins og egar jfur finnur gat skattalgum og telur sig hafa allan rtt til a notfra sr a. Mli er a tilgangur dmsins var a hnekkja mismunun og gera brnum fr lkum heimilum ar sem mismunandi lfsskoanir rkja, kleift a skja sklana. Ef ingmaurinn hefi skilning v si hann e.t.v. a a jnar akkrat tilgangi jafnrttis a taka t oralag lgum um grunnskla sem gerir eina tr rtthrri en arar. a er kannski ekki vona a ingmaurinn hafi haft skilning v ar sem formaur hans, Guni gstsson sagi egar hann desember 2007var spurur af stjrnanda Kastljss a v hva kristi sigi vri , a a "vri a verja hagsmuni jkirkjunnar". blink blink

inngangi a Aalnmskr grunnskla um nm kristin fri, sifri og heimsspeki segir m.a.:

Mikilvgur ttur uppeldismtunarinnar er sigisuppeldi. Srhvert jflag byggist kvenum grundvallargildum. Sklanum er tla a mila slkum gildum.

etta hljmar ekki illa en ber a varast a taka uppeldishlutverki fr foreldrum. g er algerlega sammla v a jflagi byggist kvenum grundvallargildum, en nsta setning nmskrnni er lygi:

slensku samflagi eiga essi gildi sr kristnar rtur. Ngir ar a nefna viringu einstaklingsins fyrir sjlfum sr og rum, fyrir mannrttindum ... [breiletrun er mn]

Hr er algerlega sleppt a nefna framlag frjlsrar hugsunar, upplsingarinnar og hmanismans sem raun urfti a berjast gegn kreddum kristninnar sustu aldir til a f fram mannrttindi og einstaklingsfrelsi. essar stefnur sem ttu uppruna sinn heimspeki Forn-Grikkja og Rmverja (t.d. stisminn) hfu mjg mtandi hrif kristnina sjlfa sem er n nr ekkjanleg mia vi kristni mialda. essi setning sem er svona sett fram Aalnmsskr er v lygi svo kristnin hafi haft manneskjulegan boskap inn annars mjg tvru trarriti sem fkk ekki a njta sn fyrr en a upplsingin hafi sigra.

a er fleira Aalnmsskr sem er essum dr. rur jkirkjunnar fyrir eigin gti og nausynleika er allsrandi skrnni. Arir hlutir eru nefndir hrabergi. essi nmsskr gefur verulega skakka mynd af v hvaa hugmyndafri er raun mest mtandi vesturlndum og a arf a laga verulega til markmium essarar greinar. Kristnin verur fram str hluti, en veraldlegri sirnni hugmyndafri arf a gera skil me sanni.

Fjlmennum fundinn dag!


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband